Jaki rodzaj psychoterapii będzie dla mnie najlepszy i jak znaleźć terapeutę dla siebie?

Jeśli zastanawiasz się nad psychoterapią albo próbowałaś_eś psychoterapii w przeszłości i nie zobaczyłaś_eś oczekiwanych efektów, nie musi to oznaczać, iż psychoterapia nie jest dla Ciebie albo iż nie warto do niej wrócić w przyszłości. Udany proces terapeutyczny zależy od kilku elementów, a wiele z nich może się zmieniać wraz z potrzebami, czasem, sytuacją życiową i gotowością do pracy i zmiany.

Psycholog, psychoterapeutka, psychiatra? Do kogo iść po pomoc?

Poruszanie się po świecie wsparcia zdrowia psychicznego bywa przytłaczające, szczególnie iż dostępnych możliwości jest dziś bardzo dużo. Czasami nazewnictwo poszczególnych specjalistów_ek lub rodzaje wsparcia mogą budzić niepewność – mamy prawo mieć wątpliwości do kogo/gdzie należy się udać. Różni specjaliści mają różne wykształcenie, uprawnienia i zakres pracy. Jedni mogą prowadzić psychoterapię, inni diagnozować zaburzenia psychiczne, jeszcze inni przepisywać leki albo wspierać w konkretnych trudnościach życiowych. Dlatego zrozumienie, kto czym się zajmuje, może pomóc szybciej otrzymać adekwatne wsparcie.

Psycholog_żka i konsultacja psychologiczna

To często pierwszy, bezpieczny krok w szukaniu wsparcia – szczególnie gdy nie masz pewności, czego potrzebujesz. Podczas spotkania możesz opowiedzieć o swoich trudnościach, a psycholog_żka pomoże je uporządkować i zaproponować dalsze kroki lub udzielić wsparcia. Może też przeprowadzić diagnozę psychologiczną, korzystając z testów i kwestionariuszy.

Psychoterapia

To forma regularnej, uporządkowanej pracy nad trudnościami, oparta na cyklicznych spotkaniach i wspólnie ustalonych celach, do których pacjent_ka/klient_tka dąży w procesie. Kluczowym elementem jest tzw. setting terapeutyczny – czyli stałe ramy współpracy, takie jak częstotliwość i stałość spotkań, określona pora sesji, zasady odwoływania wizyt oraz poufność. To właśnie przewidywalność i struktura tworzą bezpieczną przestrzeń do pracy i pogłębiania rozumienia siebie, swoich emocji, relacji i schematów działania. W zależności od podejścia terapeutycznego proces może mieć różny charakter – m.in. w nurcie poznawczo-behawioralnym, psychodynamicznym czy Gestalt.

Psychiatra_trka

W odróżnieniu od psychoterapeuty_tki i psychologa_żki, jest lekarzem_rką medycyny ze specjalizacją z psychiatrii. Ma uprawnienia do stawiania diagnozy psychiatrycznej w ujęciu medycznym oraz do przepisywania leków, skierowań oraz z. Kontakt z psychiatrą_trką jest istotny wtedy, gdy potrzebna jest ocena stanu psychicznego z perspektywy medycznej oraz dobranie leczenia farmakologicznego. Spotkania mają często charakter diagnostyczno-konsultacyjny i służą klasyfikacji trudności oraz zaplanowaniu dalszego postępowania. Psychiatra_trka nie prowadzi psychoterapii, ale może ją zalecić i współpracować z psychoterapeutą_tką w procesie leczenia.

Seksuolog_żka

Warto rozróżnić seksuologię medyczną (lekarską) oraz psychoterapeutyczną. Lekarz_rka seksuolog_żka zajmuje się diagnostyką medyczną i może zlecać badania, które pozwalają sprawdzić/wykluczyć, czy trudności w funkcjonowaniu seksualnym mają podłoże np. hormonalne, naczyniowe czy neurologiczne. Dotyczy to m.in. zaburzeń erekcji czy lubrykacji, które mogą mieć różne przyczyny, dlatego najważniejsze jest ich rzetelne zdiagnozowanie.

Psychoseksuolog_żka

pracuje natomiast z obszarem emocjonalnym, relacyjnym i psychicznym. W wielu przypadkach trudności seksualne mogą mieć charakter psychogenny, dlatego ważne jest najpierw rozpoznanie, czy i w jakim stopniu czynniki psychiczne odgrywają rolę – często po wcześniejszej diagnostyce medycznej lub równolegle z nią. Wsparcie psychoterapeutyczne jest szczególnie ważne w sytuacjach, gdy trudności wynikają ze stresu, doświadczeń życiowych, relacji lub schematów psychicznych, a także w obszarze tożsamości płciowej, planowania tranzycji czy doświadczenia przemocy seksualnej.

Jaki rodzaj psychoterapii będzie dla mnie najlepszy?

To nie tak, iż istnieje najlepszy lub najgorszy nurt/rodzaj psychoterapii. Jest ich tak wiele, ponieważ różne osoby mają różne potrzeby i nie każdy styl pracy, będzie dla wszystkich optymalny. Możesz zorientować się, jakie założenia obejmują konkretne nurty. Najbardziej popularne nurty to m.in.: psychoterapia poznawczo-behawioralna, psychoterapia psychodynamiczna, psychoterapia Gestalt, psychoterapia humanistyczna.

Nurt psychodynamiczny

Jest szczególnie pomocny dla osób, które doświadczają powtarzających się trudności w relacjach, mają poczucie „utknięcia” w podobnych schematach albo chcą lepiej zrozumieć siebie i źródła swoich emocji. Sprawdza się także wtedy, gdy trudności są złożone, nie do końca uchwytne i wydają się mieć głębsze podłoże. Podstawową ideą tego podejścia jest to, iż nasze obecne emocje, zachowania i relacje są w dużej mierze kształtowane przez nieuświadomione doświadczenia i konflikty z przeszłości, które ujawniają się w relacji terapeutycznej i codziennym funkcjonowaniu.

Nurt poznawczo-behawioralny (CBT)

Jest szczególnie pomocny dla osób, które chcą pracować nad konkretnymi trudnościami np. lękami, zrozumieć swoje reakcje i nauczyć się nowych sposobów radzenia sobie w codziennych sytuacjach. Sprawdza się też wtedy, gdy potrzebna jest bardziej uporządkowana, praktyczna forma pracy i jasne cele terapeutyczne. Podstawą tego podejścia jest założenie, iż myśli, emocje i zachowania są ze sobą ściśle powiązane, a zmiana nieadaptacyjnych wzorców myślenia i działania prowadzi do poprawy samopoczucia i funkcjonowania.

Nurt humanistyczny / Gestalt

Jest szczególnie pomocny dla osób, które chcą lepiej poczuć i zrozumieć siebie „tu i teraz”, zwiększyć świadomość swoich potrzeb, emocji i granic oraz pracować nad większą autentycznością w życiu i relacjach. Sprawdza się także wtedy, gdy ważne jest doświadczenie bycia wysłuchanym bez oceny oraz budowanie większej samoakceptacji. Podstawą tego podejścia jest koncentracja na bieżącym doświadczeniu osoby, jej przeżyciach, odpowiedzialności za własne wybory oraz poszerzaniu świadomości siebie w kontakcie z innymi i ze sobą.

Nurt systemowy

Jest szczególnie pomocny dla osób, które doświadczają trudności w relacjach rodzinnych, partnerskich lub w bliskich systemach, gdzie problemy wydają się dotyczyć nie tylko jednej osoby, ale całej dynamiki między ludźmi. Sprawdza się także w pracy z parami, rodzinami oraz w sytuacjach powtarzających się konfliktów lub napięć w relacjach. Podstawą tego podejścia jest rozumienie, iż jednostka funkcjonuje w sieci wzajemnych zależności, a zmiana wzorców komunikacji i relacji w systemie wpływa na wszystkich jego członków.

Jak znaleźć terapeutę dla siebie?

Psychoterapia jest bardzo osobistym doświadczeniem, dlatego relacja między Tobą a psychoterapeutą_ką jest podstawą jej skuteczności. Pierwsze spotkania to test – czy jesteście osobami dla siebie. U jednych będzie to pierwsza osoba, do której trafią, a dla innych szukanie adekwatnego nurtu i psychoteraputy_tki może wiązać się ze spotkaniami z trzema, czterema specjalistami_tkami, zanim poczują, iż są we adekwatnym miejscu.

• Przed dokonaniem wyboru możesz zastanowić się, czego oczekujesz od swojej psychoterapii i w jakich obszarach swojego życia potrzebujesz wsparcia/zmian. Na tej podstawie możesz rozważyć specjalistów_tki w różnych nurtach psychoterapeutycznych.
• Zanim zdecydujesz się na konkretnego specjalistę_tkę, możesz zapoznać się z opiniami innych klientów_ek/ pacjentów_tek tej osoby oraz zweryfikować jej wykształcenie np. w miejscu jej pracy. Przykładowo: o ile mierzysz się z trudnościami w różnych obszarach życia, a jednym z ważniejszych jest np. frustracja w sferze seksualnej – warto zwrócić uwagę na specjalistów_tki, które posiadają dyplom z dziedziny seksuologii.
• Pamiętaj, iż możesz zmienić psychoterapeutę_tkę w trakcie trwania terapii. To może być wymagająca decyzja, ale zawsze masz do tego prawo.
• Jeśli odczuwałbyś/abyś, iż psychoterapia nie działa, nie spełnia Twoich oczekiwań, budzi w Tobie negatywne emocje – warto powiedzieć o tym psychoterapeucie_tce – taka rozmowa pozwoli nazwać Wam, co adekwatnie się wydarzyło i będzie wartościowa dla obu stron. Psychoerapeuta_tka jest tam dla Ciebie i zdecydowanie warto dzielić się tym, co realnie czujesz w trakcie procesu.

Podczas pierwszego spotkania z psychoterapeutą_tką sam_a będziesz mógł/mogła ocenić, jak się czujesz z daną osobą. Jednak to nie jest tak, iż jedynie na Tobie spoczywa odpowiedzialność za wybór adekwatnego specjalisty_tki – rolą psychoterapeuty_tki jest również to, aby pokierować Cię dalej, o ile po pierwszych spotkaniach okazałoby się, iż potrzebujesz innego, konkretnego wsparcia.