Iwona postawiła garnek na najmniejszym palniku i oparła się biodrem o blat. Zmęczenie po dwunastu godzinach w biurze rachunkowym wciskało ją w podłogę, ale w domu pachniało świeżo wypraną pościelą, a czteroletnia Amelka już spała w swoim pokoiku z kotem pod pachą. Ciszę przeciął trzask drzwi wejściowych.
— W lodówce mysz się powiesiła — rzucił Marek, choćby nie zdejmując butów. Zajrzał do środka, przesunął pusty słoik po musztardzie i zatrzasnął drzwiczki z taką siłą, iż zabrzęczały butelki na półce. — choćby najtańszej paczki pierogów nie ma.
— Kolacja stoi na kuchence. Zaraz podgrzeję — odpowiedziała spokojnie Iwona, choć czuła, iż coś wisi w powietrzu. Marek od tygodnia wracał naburmuszony i szukał zaczepki.
— Kolacja? — parsknął, podchodząc do garnka. Uchylił pokrywkę i skrzywił się teatralnie. — Moja matka od początku mówiła, iż z ciebie żadna gospodyni. I co, sprawdziło się.
Iwona zacisnęła palce na ściereczce. Teściowa, pani Grażyna, nigdy nie przekroczyła progu ich mieszkania na łódzkim Widzewie bez uwagi o kurzu na parapecie albo o tym, iż Amelka ma za cienką kurtkę. Ale żeby Marek cytował ją jak wyrok — to było nowe.
— W domu czysto, dziecko zadbane, obiad jest. Czego jeszcze ci trzeba? — zapytała, starając się nie podnosić głosu.
— Obiad? — Marek stuknął łyżką w garnek. — Zupa jarzynowa na wodzie? Gdzie tu mięso? Gdzie normalne jedzenie? Facet wraca po robocie i ma ochotę na coś konkretnego, a nie na wodę z pietruszką.
— Kupiłam to, na co wystarczyło z mojej pensji. Twojej w tym miesiącu nie widziałam na oczy.
— No wiesz przecież, iż mamie pomagam. Jest sama po śmierci ojca.
Iwona odłożyła ściereczkę i odwróciła się do niego. Przez ostatnie pół roku Marek nie dołożył ani złotówki do czynszu, przedszkola Amelki ani zakupów. Jego pensja mechanika samochodowego na renomowanej stacji na Retkini znikała w tajemniczy sposób zawsze pierwszego dnia po wypłacie. Iwona zarabiała jako księgowa całkiem dobrze, ale sama ciągnęła wszystko — ratę kredytu, jedzenie, ubrania dla dziecka.
— Marek, pomagasz mamie czy swojej siostrze Dorocie? — zapytała cicho. — Bo słyszałam, iż Dorota rzuciła robotę i żyje z alimentów na dwóch synów. I podobno twoja mama oddaje jej każdą złotówkę, którą od ciebie bierze.
— A co ci do tego?! — warknął. — Rodzina to rodzina. A ty odłóż trochę na nasz wyjazd nad morze i przestań marudzić.
— Ja już odkładam. Z własnych pieniędzy. Na wczasy dla nas trojga: ciebie, mnie i Amelki.
— A mama? — zapytał Marek z takim zdumieniem, jakby usłyszał herezję.
— Twoja mama ma własne mieszkanie na Bałutach i dorosłą córkę Dorotę.
— Właśnie! Dorota się rozwodzi, potrzebuje wsparcia. Mama jej pomaga, a ja pomagam mamie. Wszystko gra.
Iwona poczuła zimny dreszcz na plecach. Wszystko grało w jedną stronę — jej strona świeciła pustkami.
— Czyli ty dajesz mamie, mama daje Dorocie, a ja… ja mam was wszystkich utrzymać? A kto pomyślał o Amelce w tym twoim systemie?
— Mama zawsze mówiła, iż jesteś wyrachowana — wycedził Marek.
— Wyrachowana? — Iwona zaśmiała się gorzko. — To ja płacę rachunki, ja kupuję jedzenie, ja wożę dziecko do lekarza i na zajęcia z baletu. A ty co? Raz na ruski rok przyniesiesz paczkę landrynek dla córki i myślisz, iż jesteś ojcem roku?
— Dobra, koniec tej rozmowy. Jadę do mamy — rzucił Marek, zgarnął kluczyki z szafki i wyszedł, trzaskając drzwiami.
Nie było go cztery dni. Telefon milczał.
Wrócił w czwartek wieczorem, jakby nigdy nic. W ręku trzymał pudełko z sernikiem z Biedronki.
— Mama zabrała Amelkę na weekend. Do zoo idą i do kina.
Iwona podniosła wzrok znad laptopa.
— To świetnie. Mamy czas pogadać.
— No właśnie, słuchaj — Marek przysiadł na brzegu kanapy. — Musisz zrozumieć, iż mama teraz naprawdę potrzebuje wsparcia. Fizycznego i finansowego. Dorota ledwo zipie, dzieciaki wiecznie chore…
— Twoja mama pracuje na pół etatu jako recepcjonistka, ma emeryturę po twoim ojcu i wynajmuje garaż. Z czego ona ledwo zipie?
— No… pomaga Dorocie i chłopakom.
— Niech pomaga. Ale nie moim kosztem. Ani kosztem Amelki.
Marek spuścił wzrok. Cisza między nimi zgęstniała jak stygnący kleik.
— Wiesz co? — Iwona zamknęła laptopa. — Przez ostatni rok stałeś się obcym człowiekiem. Znajomi pytają, czy ty jeszcze w ogóle z nami mieszkasz. Córka zapomniała, jak wyglądasz przy śniadaniu. A ja już nie mam siły dłużej tego ciągnąć sama.
— Przesadzasz.
— Nie. Stawiam sprawę jasno: od dziś twoja pensja idzie na dom. Koniec z dotowaniem Doroty i twojej mamy. jeżeli ci to nie pasuje — pakuj się i wyprowadzaj.
— To moje mieszkanie też! — oburzył się.
— Naprawdę? A kiedy ostatnio zapłaciłeś ratę kredytu? Albo chociaż prąd? Tylko nie kłam.
Marek milczał.
— No właśnie — podsumowała Iwona. — Wyprowadź się do mamy. Tam karmią.
Spakował torbę w dwadzieścia minut. Wyszedł bez słowa.
Minęły trzy miesiące. Iwona z Amelką pojechały nad Bałtyk do Władysławowa — za własne oszczędności, w małym pensjonacie dwa kroki od plaży. Marek nie odpowiedział choćby na esemesa z zaproszeniem. Tydzień przed końcem turnusu zadzwoniła spanikowana mama Iwony: babcia trafiła do szpitala z podejrzeniem udaru. Iwona spakowała walizkę w pół godziny i następnego dnia rano była już w Łodzi. Otworzyła drzwi mieszkania i zamarła.
W przedpokoju stała para znoszonych damskich kozaków.
— Marek? — zawołała, a jej głos odbił się echem od pustych ścian.
Z sypialni wyszedł Marek w wymiętym T-shircie. Za nim — młoda dziewczyna w szlafroku Iwony. Tym jedwabnym, który Iwona dostała od męża na pierwszą rocznicę ślubu.
— O, wróciłaś wcześniej — wydukał Marek, zasłaniając sobą dziewczynę.
— Kto to? — Iwona postawiła śpiącą Amelkę na kanapie w salonie i podeszła bliżej.
— To Ewelina. Ona… nie ma gdzie mieszkać. Tymczasowo.
— Tymczasowo w moim szlafroku?
Ewelina odgarnęła włosy z twarzy i wysunęła się przed Marka. Wyglądała na może dwadzieścia dwa lata.
— Posłuchaj, kochana — odezwała się głosem, w którym nie było ani grama skruchy. — Jestem w ciąży z Markiem. I wprowadzam się tutaj. Na stałe.
Iwona poczuła, jak krew odpływa jej z twarzy, ale nogi same poniosły ją do przodu.
— To wy się wprowadzacie — powiedziała spokojnie, choćby zbyt spokojnie — ale nie tutaj. Pakujcie się oboje i jazda do jego matki na Bałuty.
— Mama nie… nie akceptuje Eweliny. Wyrzuciła nas — wyjąkał Marek.
— Trudno — wzruszyła ramionami Iwona. — Mnie też nigdy nie akceptowała. Mówiła, iż jestem wyrachowana i iż przypalam kotlety. Życzę wam miłej gościny u pani Grażyny. A teraz — won. Obydwoje. W ciągu godziny.
— Nie możesz nas wyrzucić! — pisnęła Ewelina. — To mieszkanie Marka!
— Akurat. W dokumentach figuruje moje nazwisko i mój kredyt. Marek owszem, jest współwłaścicielem, ale zapomniał chyba, iż ja spłaciłam ostatnie piętnaście rat sama. Sąd to gwałtownie wyprostuje.
Ewelina zbladła.
— Marek! Ty mówiłeś, iż jesteś rozwiedziony! Że to mieszkanie jest twoje i tylko twoje! — wrzasnęła.
— No bo… tak jakby… — Marek jąkał się, czerwieniejąc.
— Wynocha — powtórzyła Iwona i otworzyła drzwi na oścież.
Ewelina wypadła na klatkę schodową pierwsza, taszcząc reklamówkę z ciuchami. Marek wyszedł za nią, powłócząc nogami. Na odchodnym obejrzał się jeszcze:
— Iwona… porozmawiajmy jutro. Proszę.
— Jutro idę do adwokata.
I poszła.
Rozwód trwał osiem miesięcy. Marek próbował negocjacji: „Mama nie chce, żebyśmy z Eweliną u niej mieszkali, Dorota zajęła mój dawny pokój dla chłopców, naprawdę nie mamy gdzie… Może ty z Amelką wyprowadzisz się do swoich rodziców, a my zostaniemy w mieszkaniu?”
Iwona tylko się roześmiała, odkładając słuchawkę.
Sąd podzielił majątek. Ekspertyza wykazała, iż wkład finansowy Iwony w mieszkanie na Widzewie był ponad dwukrotnie większy niż Marka. Dostała możliwość spłaty jego udziału. Marek długo się wzbraniał, ale Ewelina piłowała go codziennie o własne lokum, aż w końcu się zgodził. Pieniądze ze spłaty trafiły na jego konto.
Po rozwodzie Marek wynajął kawalerkę na Chojnach z Eweliną. Dzwonił do Iwony raz na miesiąc, pytał sucho o Amelkę. Płacił alimenty — regularnie, terminowo, jak automat. Na spotkania z córką wpadał na godzinkę, przynosił czekoladę i znikał. Pewnego jesiennego wieczoru, gdy za oknem lało jak z cebra, stanął w progu przemoczony do suchej nitki i poprosił cicho:
— Mogę zostać na jedną noc? Na kanapie w salonie…
— A co z Eweliną?
— Nie ma nas. To znaczy… ona mnie wyrzuciła. Skończyły się pieniądze ze spłaty, to przestałem być jej potrzebny. Mama nie chce mnie przyjąć, u Doroty tłok. Naprawdę nie mam dokąd.
Iwona spojrzała na niego długo. Zawsze był wysoki i dumny, a teraz stał w wygniecionym płaszczu przeciwdeszczowym, z podkrążonymi oczami i wyglądał jak cień samego siebie.
— Jedna noc — zgodziła się w końcu i rzuciła mu ręcznik.
Rano Marek zniknął, zostawiając na stole dwieście złotych i kartkę „na jedzenie dla Amelki”.
Wynajął kawalerkę trzy ulice dalej. Zaczął widywać córkę częściej — odprowadzał ją na balet, zabierał na lody, pomagał w lekcjach. Matce i siostrze przestał dawać pieniądze, zasłaniając się alimentami i czynszem. Wreszcie otworzył własny mały warsztat samochodowy na peryferiach i pracował od rana do nocy. Ewelina też złożyła wniosek o alimenty, ale testy genetyczne wykazały, iż dziecko nie było Marka. Sprawa upadła.
Iwona trzymała dystans. Życie ułożyło się na nowo — stabilnie, spokojnie, bez awantur o przypalone kotlety.
Aż przyszła choroba.
Zaczęło się niewinnie — od chronicznego zmęczenia i siniaków, które pojawiały się nie wiadomo skąd. Potem diagnoza: ostra białaczka. Chemia, szpital, powikłania. Iwona leżała na oddziale hematologii w łódzkim szpitalu im. Kopernika, patrzyła w sufit i myślała tylko o jednym — kto zajmie się Amelką, kiedy jej zabraknie.
Marek zjawił się następnego dnia po telefonie od jej matki. Nie pytał, nie wahał się. Zostawił warsztat na wspólnika, rzucił wszystko i po prostu zamieszkał na szpitalnym korytarzu. Nocował na rozkładanym krześle przy jej łóżku, karmił ją zupą przez słomkę, zmieniał kaczki i trzymał za rękę, gdy wymiotowała po kolejnej dawce chemii. Pracował zdalnie nocami na laptopie — jakieś zlecenia, faktury, zamówienia na części. W dzień gotował jej buliony, prał pościel i pilnował, żeby Amelka odrobiła lekcje i nie jadła samych chipsów.
Trwało to pół roku. Pół roku szpitalnego zapachu, bezsennych nocy i cichych rozmów przy zgaszonym świetle, gdzie Marek po raz pierwszy od lat mówił — naprawdę mówił — o tym, jak bardzo żałuje. I nie oczekiwał odpowiedzi.
Kiedy Iwona wyszła ze szpitala i postawiła pierwszy samodzielny krok na własnym balkonie, na stole czekał ciepły rosół i koperek posiekany w drobną kostkę.
Jesienią Marek spakował sportową torbę.
— Czas na mnie. Jesteś już zdrowa. Moja misja tutaj dobiegła końca.
Stał w przedpokoju i nie podnosił oczu. Iwona patrzyła na niego — zmęczonego, z pierwszymi siwymi nitkami na skroniach, z dłońmi pooranymi od chemikaliów w warsztacie. I przypomniała sobie tamtą noc po chemii, gdy gorączka skoczyła do czterdziestu stopni, a on obkładał ją lodem i szeptał: „Nie zostawię cię, słyszysz? Nigdzie nie pójdę”.
— Marek — jej głos lekko zadrżał. — Zostań.
Zatrzymał się w pół ruchu. Opuścił torbę na podłogę.
— Naprawdę? Po tym wszystkim?
— Naprawdę. Wybaczam. Zaczniemy od nowa. Ale postawię jeden warunek.
— Jaki? — zapytał z napięciem, jakby ważyły się losy świata.
— Pierogi lepisz ty. I pamiętaj — na pół kilo mąki jedna szklanka wody. Jak mama uczyła.
Zaśmiał się pierwszy raz od bardzo dawna. A potem podszedł i objął ją tak mocno, iż poczuła, jak wszystko, co było między nimi — gniew, zdrada, ból — powoli rozpuszcza się w tym jednym uścisku. Amelka wyjrzała ze swojego pokoju, zobaczyła ich i pisnęła cicho: „Tata zostaje?”.
— Zostaje — powiedziała Iwona i wyciągnęła rękę po torbę, żeby zanieść ją z powrotem do sypialni.
