Ojciec marzył o synu, a urodziła się niepotrzebna córka, którą wyrzucił z serca. Ale po latach to właśnie ta niechciana dziewczynka, która przeszła przez upokorzenia i samotność, stała się dla niego jedyną podporą i nauczyła cały zimny świat szacunku do siebie.
Wiadomość o narodzinach córki zastała Stanisława Rogalskiego w biurze tartaku w Skarżysku, akurat w dzień wypłaty. Chłopy już brali złotówki i rozchodzili się do domów z pustymi kanistrami po oleju napędowym, a on stał przy szlabanie, ściskając w zmiętej ręce banknoty.
O, i masz ci los… mruknął Stanisław przez zęby i splunął w trociny. Prosiłem Halinę, żeby urodziła chłopca. A tu dziewucha.
W środku aż się zagotował z żalu i gniewu na żonę, Halinę. Tak zagotował, iż odechciało mu się wracać do pustej chałupy, w której już choćby kobiecego głosu nie usłyszy. Gdy Halina z noworodkiem leżała w szpitalu powiatowym w Starachowicach, Stanisław spakował najpotrzebniejsze rzeczy do worka po cukrze, wrzucił świeżą koszulę, kawałek chleba i poszedł do matki, do sąsiedniej wsi nad rzeką Kamienną, piętnaście kilometrów od swojego domu.
Halina, wracając z córeczką do pustej izby dwa tygodnie po porodzie, na chwilę stanęła z niedowierzaniem: widać, iż Stanisław przed odejściem choćby posprzątał. Odłożyła zawiniątko, usiadła obok i schowała twarz w dłoniach. Ramiona drżały jej od stłumionego płaczu. Córka maleńka, z zadziwiającą fałdką na karku spała cicho, tylko czasem ciumkała przez sen usteczkami. Halina spojrzała na nią z bólem: A kto by pomyślał, iż ty, moje maleństwo, staniesz się powodem rozłamu?
Stanisław był chłop jak dąb, z kwadratową szczęką i charakterem, o którym w okolicy mówili twardy jak skała. Sprzeciwu nie znosił; każde słowo wbrew traktował jak osobistą obrazę. Wbił sobie musi być syn, dziedzic. Sam był najmłodszy po dwóch siostrach, więc wierzył, iż to na nim ród Rogalskich się trzyma. A tu córka. Dla niego balast.
Matka Stanisława długo próbowała z nim rozmawiać, przekonać, ale się zaparł: Nie wrócę, póki dziewuchy nie oddalicie, gdziekolwiek. Piętnaście kilometrów dzieliło Halinę od męża bezlitosną przepaścią.
Halina, wyleczywszy rany po porodzie, rzuciła się w wir pracy. W 1957 nikt długo nie roztrząsał macierzyńskich urlopów: trzeba było doglądać gospodarstwa, iść na pole, wracać z obory. W nadziei, iż może Staszek zmięknie, nazwała córeczkę Jadwiga może chociaż imię brzmi porządnie. Dziewczynka rosła zaskakująco zdrowa i spokojna. Nie krzyczała, nie kaprysiła. W pół roku już mocno trzymała się brzegów łóżeczka, w rok i miesiąc woziła się na drewnianym koniku na sprężynach, którego wyrzeźbił sąsiad. Chodzić i mówić zaczęła prędko, a w półtora roku już trajkotała bez przerwy, biegała po obejściu, iż babcia powtarzała ze śmiechem: żywe srebro.
W żłobku Jadwisia bo wszyscy tak na nią mówili od razu stała się liderką. Chwytna, szybka, silna choćby chłopcy schodzili jej z drogi. Ledwo skończyła trzy lata, już potrafiła powstrzymać sąsiedniego łobuza przed odebraniem jej wiaderka. Charakter ujawniał się coraz mocniej: nie do każdego szła na ręce, nie każdego słuchała. Biegała w podartej koszuli z wierzbowym batem, przeganiając cudze krowy z warzywniaka. Skąd ta odwaga, nie wiadomo.
W tym czasie Stanisław znalazł pocieszenie u sąsiadki z drugiej wsi, Krystyny Pietras. Była już rozwiedziona, miała dwoje dzieci. Chodził do niej, najpierw z tęsknoty, ale Krystyna przebiegła i zaradna umiała go omotać. Przekonała go do siebie, obiecywała:
Stasiek, urodzę ci syna, obiecuję mruczała, leżąc w pościeli.
Syn! mruczał z ponurą nadzieją, chociaż już mniej groźnym głosem.
Ale miesiące mijały, a Krystyna nie zachodziła w ciążę. Może i chciała, ale nic z tego. Staszek zaczął się marszczyć; drugi rok i dalej nic. Cudzych dzieci wychowywać nie miał ochoty, wolał swoje.
Aż tu przyszły wieści, iż córka Stanisława, Jadwisia, dorasta na odważną, prostolinijną i sprawiedliwą dziewczynkę w trzy lata a lepsza od chłopaków.
Matka znowu próbowała przemówić do rozsądku: Pooglądałbyś małą. Krew nie woda. Może byś zmienił zdanie I może Staszek choćby by nie przyjechał, ale znalazł w komodzie u Krystyny woreczek z dziwnymi ziołami i korzonkami. I zakwitło w nim podejrzenie. Słyszał, iż Krystyna chodziła do jakiejś znachorki.
Tego samego dnia spakował rzeczy i wyszedł, trzaskając drzwiami tak, iż aż szyby zatrzęsły się w oknach.
Po niemal czterech latach Stanisław wrócił do własnego domu. Po raz pierwszy zobaczył córkę. Chudziutka, potargana, w wyblakłej spódniczce stała w środku izby i patrzyła na niego podejrzliwie, zacięcie. Nieśmiało podszedł do niej z piernikiem, ale nie wyciągnęła ręki.
Patrz, jak się gapi mruknął Stanisław, niepewnie. Pewnie matka podjudziła? spojrzał z żalem na żonę.
Halina, rozpromieniona, rozłożyła ręce:
Co ty, Stasiek! Zawsze dobrze cię wspominałam i czekałam, aż wrócisz do nas. Przecież my nie obcy.
Halina kochała go mimo jego twardego serca, a raczej bezwzględności. Małomówny, zawsze ponury, potrafił całą złość wyładować pięścią w stół, a i na żonę czasem rękę podniósł.
Jadwisi miało pięć lat. Sporo już rozumiała. Ledwie ojciec spojrzał wrogo na matkę, marszczył brwi Jadwisia kuliła się i zaciskała piąstki:
Ty wstręciuchu! Ja ci dam! Piąstka mała, ale zawzięta. Stanisław wkurzał się, widząc w córce właśnie ten protest, który sam w sobie zagłuszał.
Na krótko Staszek się uciszył gdy Halina urodziła syna. Dali mu imię Paweł. Cała opieka oczywiście na Jadwisi spadła. To ona nosiła Pawła na barana, karmiła, przewijała, gdy matka była w pracy.
Stanisław był zadowolony ale bardzo cicho. przez cały czas jednak rządził twardą ręką.
Halina znosiła przekleństwa z pokorą, gotowa wytrzymać wszystko, byleby znowu nie podniósł ręki.
Jadwisia (już siedem lat) potrafiła tupnąć nogą, zwinąć piąstki i krzyknąć:
Powiem wujkowi milicjantowi o tobie!
Stanisław aż podskoczył ze złości:
Ty smarkulo jedna! Jak ty ze mną rozmawiasz?
Rzucił się do niej, ale Jadwisia była zwinna, wyskoczyła i już z bezpiecznej odległości groziła mu palcem.
Kiedyś próbował ją wychłostać witką żeby się nauczyła pokory. Jadwisia tylko zacisnęła zęby, łez nie pokazała, przygryzła fartuch i wytrzymała. Stanisław myślał: Wychowałem!. Następnego dnia dziewczyna rzeczywiście sprowadziła milicjanta.
Halina zbladła, nie spodziewała się takiej upartości:
Panie władzo, dziecku przecież trzeba wytłumaczyć, to dla jej dobra… A Stanisław nasz pracowity, rodzinę utrzyma, dom ogarnie…
Komendant, pan Janusz Olech, podrapał się po łysej głowie:
Pani Halino, pamiętajcie, bo takie sprawy mogą trafić i do gminy, a to już poważna sprawa dla męża. Na razie tylko ostrzegam.
Stanisław ze spuszczonym wzrokiem próbował udawać skruszonego:
Tego już się nie spodziewałem Milicję wołać? A jak dzieci na głowie będą tańczyć?
Od tego dnia z Jadwisią zszedł do ostrożności. Nie iż się bał, raczej wolał czuwać bo z tą córką różnie bywało. Czasem patrzył na nią spode łba, cedząc przez zęby:
Smarkula
Halina, myśląc, iż najgorsze minęło, znów zaszła w ciążę. Urodziła się Zuzanna. Stanisław choćby nie spojrzał, tylko mruknął:
No i co, znów dziewucha…
Z najmłodszą niemal się nie zajmował. Mieszkał w domu, jakby jej nie widział. Początkowo to Halina się z nią bawiła, ale potem wszystko zepchnęła na Jadwisię:
Młodsza, przywykłaś. Pilnuj Zuzki, przebierz pieluchy.
Jadwisia po szkole błyskawicznie odrabiała lekcje, łapała coś do jedzenia i całe popołudnie była przy młodszej siostrze. Gdy matki nie było jeszcze prała. Stanisław, widząc, iż najstarsza znów jest filarem domu, już się nie czepiał. O milicjancie pamiętał.
Tak Jadwisia dotrwała do końca podstawówki. Po ósmej klasie oznajmiła:
Jadę do Kielc do szkoły.
Stanisław się zagotował. Rude włosy aż się uniosły.
Co będziesz tam żarła! Siedź tu i matce pomagaj. My cię utrzymywaliśmy, a teraz cudów chcesz?
Jadwiga miała piętnaście lat. Zgrabna, silna, w jej oczach był upór. Potrafiła sprać każdego chłopaka, choćby ci ze starszych klas woleli jej nie zaczepiać. Nauczyciel WF-u czasem mówił:
Jadwiga, tobie do sekcji zapaśniczej trzeba.
Nie mam ochoty kręciła nosem.
Ojcu spojrzała w oczy twardo:
Powiedziałam: jadę. Do nauki.
Nie pyskuj! groził Stanisław. Grossza ode mnie nie zobaczysz!
Nie trzeba, samych małych nakarm, tato…
Wziął pasek z gwoździa, ruszył na nią. Jadwiga jednym skokiem przy piecu, w dłoni pokazał się żelazny pogrzebacz:
Spróbuj! Porachuję się!
Halina wpadła między nich, zapłakana. Stanisław, patrząc na zaciętą twarz córki i pogrzebacz, na chwilę zmiękł. Rzucił pasek i wybiegł z domu.
Jedź wyszeptała Halina, ocierając łzy. A ja… jakoś tu sobie poradzę…
To się rozwiedź! wypaliła Jadwiga.
Co ty, dziecko! Nie mów tak matce!…
Ile będziesz tego feudała znosić? nie ustępowała dziewczyna.
Tak po historii was uczą?
Uczą.
Lepiej by uczyli, jak się z rodzicami żyje.
Ty żyj, jak chcesz. Ja wracać nie będę.
Po jej wyjeździe Stanisław łagodniał. Dla młodszych był miększy, z Haliną rozmawiał normalniej, Jadwigę ignorował. Paweł i Zuzanna przylgnęli do ojca, ślad po Jadwidze przeminął.
Dobry ten nasz tata! zachwycała się Zuzia. A ty, Jadwiga, jesteś złośnica! I pokazywała siostrze język.
No, no uśmiechała się Jadwiga. Żyjcie sobie. Może wdzięczność kiedyś przyjdzie.
Po ósmej klasie odeszła z domu. W worku bielizna na zmianę i zebrana przez Halinę w tajemnicy kaszka. Kilkadziesiąt złotych schowane za pazuchą.
Na początek szepnęła matka, wręczając pieniądze. Moje, odkładałam trochę ukradkiem. Weź.
Spojrzała na matkę. Jeszcze nie stara, a już zmęczona, zgarbiona, oczy smutne.
Czemu nie odejdziesz od niego, mamo?…
Nie nasz zwyczaj westchnęła Halina. U nas tak się żyje. Chłop pracuje, dzieci rodzi, dom trzyma…
Ale on cię gniecie.
A gdzie indziej mają lepiej?
Ja mu nie ukłonię się. W technikum nie przyjmą i tak nie wrócę. Za kasę dziękuję. Dobra pamiętam.
Wracaj, wracaj… Stanisław się zmienia, może zapomni o wszystkim. A ja ci dam dyni czy ziemniaków, co tylko masz ochotę…
Pomogę ci obiecała krótko.
Kielce przywitały Jadwigę hukiem, pośpiechem i spalinami. Wybrała technikum mechaniczne, kierowana sercem, które ciągnęło do maszyn. Egzaminy zdała łatwo; czuła, iż pracowitość domowa nie poszła na marne.
W internacie poznała współlokatorkę. Wiesława wesoła, kręcona, zupełne przeciwieństwo Jadwigi. Wiesia przyjechała marzyć o bogatym mężu.
Jadwiga, popatrz na tych chłopaków! wymazywała rzęsy w lusterku. Taki Mirek… Jego ojciec to dyrektor.
Wszystko mi jedno Jadwiga nie odrywała się od notatek. Ja się uczę.
Ty to dziwna jesteś! śmiała się Wiesia.
Jadwiga chodziła sprzątać do biura przędzalni wieczorami myła podłogi. Zarobki były skromne, ale wystarczały, nie musiała prosić matki.
Wiesia tylko się kiwała:
Kiedy ty masz czas? Nauka, praca, jeszcze mnie uczysz matematyki! Stalowa jesteś.
Przywykłam odpowiadała krótko Jadwiga.
Zwróciły uwagę na nauczyciela hydrauliki Andrzeja Borkowskiego. Młody, szczupły, elegancki, w okularach i garniturze. W klasie, gdzie niektórzy uczniowie byli starsi i więksi od niego, wydawał się bezbronny.
Dzień dobry zaczął cicho. Jestem Andrzej Borkowski…
Andrzejek! ktoś z końca sali zażartował. Synuś…
Sala wybuchnęła śmiechem, a Borkowski zawstydził się i z trudem kontynuował. Nikt nie słuchał.
Wiesia szturchnęła Jadwigę:
Jak taki subtelny facet sobie z nimi poradzi?
Jadwiga obserwowała w milczeniu. Nagle zrobiło jej się żal wykładowcy, który pisał formuły, a słyszał tylko chichot.
Cisza! powiedziała głośno, wstała. Koniec wygłupów!
Zaległa cisza. Wszyscy spojrzeli.
Kowalski, Sierżant spojrzała na rozrabiaków. Zamknijcie się, albo was wyrzucę. Jasne?
Kowalski chciał coś odburknąć, ale usiadł. Wszyscy znali autorytet Jadwigi Rogalskiej.
Spojrzała na nauczyciela. Patrzył na nią z wdzięcznością i zaskoczeniem, lekko przytaknął.
Po wykładzie Wiesia nachylała się do niej:
On patrzył na ciebie jak w obrazek! Pewnie się zakochał!
Co ty bredzisz, Wiesia. Ma obrączkę. Jadwiga odcięła krótko.
Obrączka o niczym nie świadczy.
Ale sama Jadwiga łapała się na tym, iż myśli o jego spojrzeniu i głosie. Mimo woli czuła, iż budzi w niej coś uśpionego.
Andrzej zapamiętał ją od razu studentka z silnym charakterem i spojrzeniem, które bardziej przypominało spojrzenie dorosłej niż młodej dziewczyny.
Do domu Jadwiga jeździła rzadko na święta lub do prac polowych. Paweł kończył szkołę, Zuzka była nastolatką. Stanisław w kontaktach ze starszą córką był sztywny; Jadwiga też dystansowała się, ale nie odmawiała pomocy materialnej.
No, patrzcie, mieszczka się zrobiła mruczał Stanisław. Wystrojona, swoich nie pozna?
Poznaję, tato. Bez obaw.
W czwartym roku Wiesia w końcu wyszła za mąż za Mirka, tego dyrektorskiego syna. Huczne wesele, harmoszka, gorzko!. Jadwiga była świadkową. Z boku patrzyła na szczęśliwą koleżankę i zastanawiała się: A co przede mną? Praca, może dziecko? Czy zawsze będę sama?
W tym wieku, dwadzieścia lat, wiejskie dziewczyny już dawno mają rodziny. Ona wciąż sama. Faceci wokół żaden nie ten. Albo pije, albo żonaty, albo taki, iż nie chce się patrzeć. Przypominała sobie ojca jego szorstkość. Lepiej sama niż jak mama.
I wtedy los nagle postawił na jej drodze kogoś wyjątkowego.
Tomasz Gzowski studiował równolegle, był wysoki, spokojny. Nieśmiały, ale na potańcówce odważył się ją poprosić.
Możemy zatańczyć?
Zdziwiła się nie znała go. Wyciągnął rękę niepewnie, ale z determinacją.
Czemu nie?
Od tej pory zaczęli się spotykać. Tomek nie był jak ojciec spokojny, choćby trochę flegmatyczny, nigdy nie podnosił głosu. Pracował w młynie. Patrzył na nią z taką troską i ciepłem, iż serce Jadwigi miękło.
Wyjdź za mnie zaproponował po trzech miesiącach.
Długo milczała. Potem zapytała:
Nie zostawisz mnie jak ojciec matkę?
Nigdy przyrzekł.
I mu uwierzyła.
Ślub był cichy, po odebraniu dyplomów. Wiesia była świadkową. Zamieszkali w internacie przy szkole, potem Jadwiga dostała mieszkanie z zakładu już pracowała w fabryce jako technik. Po roku urodziła się Małgosia.
Ale szczęście nie trwało długo. Tomek, gdy tylko pojawiła się córka, jakby się zmienił. Spokój zamienił się w obojętność, powolność w lenistwo. Coraz później wracał do domu, pieniądze przynosił coraz mniejsze. Jadwiga próbowała przemówić mu do rozsądku.
Co, jestem twoim popychadłem? Odpocząć mam prawo!
Jak odbicie słów matki z dawnych lat: Tak się żyje. Przeraziła się, iż powiela schemat.
Albo się zmieniasz, albo koniec powiedziała pewnego dnia, kiedy wrócił w nocy.
On pijanym głosem:
Z dzieckiem odejdziesz? Spróbuj.
Zobaczymy odpowiedziała spokojnie i rano złożyła pozew o rozwód.
Wiesia nie mogła uwierzyć:
Jadwiga, z dzieckiem sama, jak sobie poradzisz?
Poradzę. Muszę.
I poradziła sobie. Dostała pracę w fabryce, Małgosia poszła do żłobka. Żyły skromnie, ale nigdy głodne. Tomasz płacił alimenty, ale i one starczały ledwie.
Po dwóch latach do Kielc przyjechał Paweł. Poszedł do szkoły kierowców, zamieszkał z siostrą. Z podziwem patrzył, jak ona daje radę osobne mieszkanie, woda, gaz, wszystko załatwione, sama ogarnia dom i siostrę.
Siostra, ty orzesz jak koń. I jakoś nie padniesz?
A kto ma orać, jak nie ja? Nikt mnie nie wyręczy.
Paweł myślał: chciałbym mieć taką żonę silną, niezależną, a przy tym czułą.
Wiesia w tym czasie rozstała się z Mirkiem okazał się maminsynkiem i kobieciarzem. Płakała w kuchni u Jadwigi:
A ty miałaś rację. Pieniądze to nie wszystko. Ważna jest pewność… Gdyby tylko mieć takiego, jak nasz Borkowski…
Jaki Borkowski? zdziwiła się Jadwiga.
No, nasz nauczyciel. Pamiętasz, jak się za nim wstawiłaś? Rozwiódł się, mieszka sam. Całkiem niczego… Wiesia uśmiechnęła się tajemniczo.
Jadwiga milczała. Nie myślała o nim od lat, ale wspomnienie imienia budziło ciepło.
Spotkali się przypadkiem, pod wieczór, w kawiarni Szklanka znanej z wielkich szyb. On pochylony nad książką, Andrzej Borkowski. Starszy, z siwizną, ale ten sam błysk w oczach.
Jadwiga?
Podniosła głowę. To on. To samo spojrzenie, ciepłe i mądre.
Można dołączyć? spytał.
Oczywiście.
Rozmawiali długo jak starzy znajomi. Ona o sobie, o rozwodzie, o córce, o pracy. On iż rozstał się z żoną, ma syna studenta, mieszka pod miastem i kończy budować dom.
Czemu jesteś sama? zapytał.
Taka karma westchnęła. Wszystko sama muszę.
Ja też sam. Ale dziś pomyślałem, iż dobrze cię spotkać.
Zawstydziła się, ale patrzył na nią inaczej nie jak na twardą starościnę, ale zmęczoną, piękną kobietę.
Odprowadził ją do domu. Przy wejściu złapał za rękę:
Zadzwonię?
Dzwoń odpowiedziała cicho.
I zadzwonił.
W następną niedzielę zaprosił ją na działkę. Chciał pokazać życie i plany. Małgosia została u Wiesi, Jadwiga pojechała za miasto.
Osiedle na uboczu, dom w surowym stanie, ale już gospodarski porządek, narzędzia poukładane.
Podoba się? spytał.
Cicho, spokojnie, pięknie.
Na razie uśmiechnął się. Z czasem wokół znów ludzie.
Pili herbatę w altanie, Andrzej opowiadał o planach i marzeniach. Jadwiga poczuła, iż właśnie tego jej brakowało ciepła i spokoju, kogoś, kto poprawia okulary przed rozmową.
Nagle, zza płotu, rozległ się warczący silnik. Andrzej wyjrzał: stara ciężarówka.
Dwóch facetów wyskoczyło, przeskoczyło płot.
Gospodarzu, pogadajmy najlepszej! krzyknął jeden w roboczym ubraniu.
Czego chcecie? Andrzej wyszedł na schody.
Żelastwo chcesz sprzedać? spytał zuchwale drugi, chudy, z nożem za paskiem. Może parę rur podarujesz?
Nie. Wynoście się.
Na poważnie nie chcesz? Zapłacimy.
Wynoście się powtórzył Andrzej.
O, profesor się znalazł! chudy już miał nóż w dłoni.
Wtedy wybiegła Jadwiga z siekierą z altanki:
Wynocha mi stąd! wrzasnęła. Słyszycie!
Mężczyźni zamarli w oczach kobiety była taka determinacja, iż odsunęli się.
Babcia, zgłupiałaś? burknął jeden.
Wypier… mi stąd! ze ściskaną siekierą nie żartowała.
Złodzieje się cofnęli i uciekli. Gdy silnik ciężarówki oddalił się po polnej drodze, Andrzej był blady, ale w oczach miał podziw.
Jadwiga Chciałaś ich zabić?
Skoro trzeba powiedziała, opuszczając siekierę. Zrobiłabym wszystko, by cię nie skrzywdzili.
Objął ją, przytulił. Czuła jak bije mu serce.
Nikomu cię nie oddam szepnęła. Nigdy.
To zdarzenie wszystko zmieniło. Już nie było niedopowiedzeń. Andrzej wiedział, iż to kobieta, z którą chce spędzić resztę życia.
Po miesiącu poprosił ją o rękę:
Wyjdź za mnie. Nie jestem bogaty, dom kończę, ale kocham cię. I Małgosię też. Zrobię wszystko, żebyśmy byli szczęśliwi.
Jadwiga długo milczała, a potem po policzkach popłynęły jej łzy pierwszy raz od lat.
Tak, Andrzejku.
Ślub był skromny i radosny. Najbliżsi: Wiesia z synem, Paweł z żoną, Zuzka z mężem, Halina i Stanisław. Stanisław nie chciał jechać, ale Halina wymusiła:
Pojedziemy, Stasiek. Córka wychodzi za mąż.
W Urzędzie Stanu Cywilnego ciasno było od kwiatów. Jadwiga w zwyczajnej, kremowej sukience, z rozpuszczonymi włosami, wyglądała pięknie i szczęśliwie. Andrzej, w garniturze, był wyraźnie wzruszony.
Małgosia z pierścionkami na poduszce świeciła uśmiechem. Już mówiła do Andrzeja tato.
Po ślubie goście pojechali do mieszkania Jadwigi. Stół uginał się od potraw. Stanisław, milczący w kącie, zerkał na Andrzeja. Ten podszedł z kieliszkiem:
Panie Stanisławie, dziękuję za córkę.
Stanisław chrząknął, spojrzał na Jadwigę, wnuczkę, i w oczach zamigotało mu coś ciepłego…
Dbaj o nią. Twarda jest, ale dobra. Po matce.
Jadwiga uniosła brwi ze zdumienia. Pierwszy raz usłyszała od niego czułe słowa.
Będę! odparł stanowczo Andrzej.
Wieczorem, odprowadzając rodziców na autobus, Jadwiga przytuliła matkę:
Odwiedzajcie nas, czekamy na was.
Halina płakała ze szczęścia. Stanisław, szurając nogą, poczochrał Małgosię po głowie:
No, Malgosia, ucz się, rośnij.
Będę, dziadku! obiecała dziewczynka.
Autobus odjechał. Jadwiga z Andrzejem stali z rękami splecionymi. Zapalały się latarnie, miasto tonęło w fiołkowym zmierzchu.
No to co, żono? spytał cicho Andrzej. Do domu?
Do domu, uśmiechnęła mu się.
Poszli pustą ulicą i Jadwiga wiedziała, iż już zawsze będzie dobrze. Że razem zbudują prawdziwy dom pełen ciepła i miłości.
Minęło parę lat.
Dom Andrzeja, ten który niemal spalili złodzieje, był już wykończony i przytulny. Dwa piętra, duże okna, weranda z dzikim winem, jabłoniowy sad posadzony przez Jadwigę.
Małgosia kończyła liceum, chciała iść na medycynę. Paweł został kierowcą, ożenił się, pracował w MPK. Zuzka wyszła za traktorzystę i miała bliźnięta. Halina często wpadała, pomagała w sadzie, zajmowała się wnukami. Stanisław coraz częściej przyjeżdżał, przynosił gołąbki z ogrodu, siedział z Andrzejem na werandzie, popijał herbatę i gawędził o życiu. Zabierał Małgosię na spacery nad Kamienną. Jadwiga, patrząc przez okno, myślała: Jak to los wszystko odwraca. Zostaje tylko dobro…”
Pewnego wieczoru, gdy sad szykował się do jesieni, siedzieli na werandzie: Jadwiga, Andrzej i Małgosia.
Mamo, jesteś szczęśliwa? zapytała córka.
Jadwiga spojrzała na męża, na córkę, na sad za oknem. Wspomniała dzieciństwo, smutek, strach, samotność i zrozumiała, iż było warto.
Jestem szczęśliwa powiedziała. Andrzej ją przyciągnął do siebie.
Ja też odpowiedział, ściszając głos.
Małgosia uśmiechnęła się i wybiegła do sadu.
Zachodziło słońce. To był dopiero jeden z wielu spokojnych wieczorów czekających ich razem. Całe życie przed nimi i wreszcie była pewność, iż będzie to życie zbudowane na miłości, szacunku i zwykłym domowym szczęściu.
