Opolskie firmy mogą wejść w technologie dual-use. Pieniądze nie tylko dla przemysłu obronnego

Nie trzeba produkować rakiet, dronów czy amunicji, żeby skorzystać z pieniędzy przeznaczonych na rozwój technologii związanych z bezpieczeństwem. Szansę mają także opolskie firmy z branży metalowej, budowlanej, energetycznej, spożywczej, medycznej, logistycznej czy ratowniczej. 15 września przedsiębiorcy dowiedzą się, co może zostać objęte wsparciem. Nabór wniosków zapowiedziano od 27 października do 10 listopada.

Dual-use, czyli podwójne zastosowanie, brzmi dość technicznie, ale idea jest prosta: chodzi o technologie, produkty, procesy i kompetencje, które mogą służyć zwykłej działalności gospodarczej, a jednocześnie znaleźć zastosowanie w bezpieczeństwie, obronności albo ochronie ludności. Tak właśnie definiuje je dokument przyjęty 8 czerwca przez Zarząd Województwa Opolskiego.

To ważne, bo katalog potencjalnych beneficjentów jest znacznie szerszy, niż mogłoby się wydawać. W ramach działania 14.1 „Rozwój technologii dual-use” pieniądze mają trafiać do przedsiębiorstw zdolnych do rozwijania, wdrażania lub produkcji technologii, produktów i usług wzmacniających zdolności obronne oraz odporność państwa i regionu. W praktyce oznacza to możliwość wejścia w zupełnie nowe rynki również dla przedsiębiorstw, które dotychczas z przemysłem obronnym nie miały nic wspólnego.

Na liście znalazły się m.in. firmy z branży chemicznej, budowlanej i drzewnej, maszynowej i metalowej, energetycznej i OZE, rolno-spożywczej, ICT, transportowej i logistycznej, medycznej i ratowniczej, a także przedsiębiorstwa zajmujące się gospodarką obiegu zamkniętego, technologiami wodno-sanitarnymi czy produkcją specjalistycznych materiałów. I nie chodzi wyłącznie o zaawansowane technologie rodem z laboratoriów. Dokument przygotowany na potrzeby programu pokazuje bardzo konkretne przykłady. Wsparcie może dotyczyć m.in. specjalistycznej odzieży i obuwia, środków ochrony osobistej, materiałów maskujących, sprzętu medycznego używanego w warunkach polowych, mobilnych zestawów sanitarnych, hydrauliki siłowej czy produkcji wiązek kablowych.

Jeszcze ciekawiej wygląda katalog rozwiązań logistycznych. Są w nim specjalistyczna żywność, mobilne moduły mieszkalne i medyczne, kontenery, szpitale i kuchnie polowe, systemy oczyszczania wody i powietrza, łodzie ratunkowe, mobilne zbiorniki paliwa, generatory i magazyny energii czy zestawy pozwalające gwałtownie naprawić uszkodzoną infrastrukturę.

To pokazuje, iż opolski program nie jest ofertą wyłącznie dla kilku zakładów kojarzonych z produkcją wojskową. Chodzi również o wykorzystanie istniejących możliwości lokalnego przemysłu i takie dostosowanie produkcji, aby mogła być potrzebna zarówno w normalnych warunkach, jak i podczas kryzysu.

Samorząd województwa uzasadnia ten kierunek zmianą sytuacji bezpieczeństwa. Zagrożenia hybrydowe, cyberataki oraz doświadczenia kryzysów energetycznych, klimatycznych i zdrowotnych sprawiają, iż bezpieczeństwo przestaje być wyłącznie sprawą wojska i administracji. Przedsiębiorstwa są potrzebne do utrzymania infrastruktury, łańcuchów dostaw i zdolności produkcyjnych w sytuacjach nadzwyczajnych. Właśnie temu ma służyć działanie 14.1 „Rozwój technologii dual-use” w ramach Funduszy Europejskich dla Opolskiego 2021–2027. Zarząd Województwa Opolskiego 8 czerwca 2026 roku uchwałą nr 5584/2026 przyjął analizę określającą możliwe formy wsparcia przedsiębiorstw.

Pierwszą okazją, aby przedsiębiorcy sprawdzili, czy ich działalność może się w ten program wpisać, będzie spotkanie informacyjne organizowane 15 września na Opolskim Ostrówku.

Podczas spotkania przedsiębiorcy mają dowiedzieć się przede wszystkim, jakie projekty i technologie można uznać za dual-use, jakie rozwiązania proobronne mogą otrzymać wsparcie i w jaki sposób istniejący potencjał firmy wykorzystać do wejścia w ten obszar gospodarki. To może być szczególnie interesujące dla opolskich przedsiębiorstw produkcyjnych. Autorzy analizy wskazują wprost, iż jednym z kryteriów wyboru branż była możliwość adaptacji istniejących procesów produkcyjnych do potrzeb sektora obronnego.

Jest jednak istotne ograniczenie. W przypadku rozwiązań cyfrowych – oprogramowania, aplikacji i systemów – analiza wskazuje, iż ze względu na krajowe zasady wsparcie ma być możliwe na szczeblu krajowym, m.in. poprzez programy takie jak SAFE czy PERUN.

Dla pozostałych przedsiębiorców najważniejsza data przyjdzie półtora miesiąca po spotkaniu na Ostrówku. Nabór wniosków o pieniądze zapowiedziano od 27 października do 10 listopada 2026 roku.

Dla wielu opolskich firm może to być pierwsza okazja, by wejść na rynek związany z bezpieczeństwem bez całkowitego zmieniania profilu działalności. Właśnie na tym polega dual-use: to, co przedsiębiorstwo potrafi już produkować lub rozwijać dla rynku cywilnego, po odpowiednim dostosowaniu może okazać się potrzebne również państwu w sytuacji kryzysowej.