Spełnia się czarny scenariusz ekspertów. Wzrost cen przyspieszył. Eksperci ostrzegają przed dalszymi podwyżkami

warszawawpigulce.pl 2 godzin temu

Codzienne zakupy ponownie drożeją szybciej niż miesiąc wcześniej. W październiku ceny w sklepach były średnio o 2% wyższe niż rok temu, po wzrostach o 1,9% we wrześniu i 1,7% w sierpniu. Część ekspertów dostrzega w tych wynikach początek dłuższego przyspieszenia, a jedna z prognoz wskazuje na podwyżki rzędu 3-4% na początku 2027 roku.

Kobieta robi zakupy w eleganckim sklepie. Fot. Warszawa w Pigułce. Fot. Warszawa w Pigułce

Takie wnioski przynosi raport „Indeks Cen w Sklepach Detalicznych”, przygotowany przez UCE Research i Uniwersytety WSB Merito. Autorzy przeanalizowali ponad 103 tys. cen regularnych i promocyjnych, obejmujących ponad 100 często kupowanych produktów codziennego użytku w 17 kategoriach. Informacje pochodziły z przeszło 47,8 tys. placówek należących do 64 sieci handlowych. Październikowy wynik opisuje średnią zmianę wobec analogicznego okresu 2025 roku. Za tym uśrednieniem kryją się jednak różne sytuacje w poszczególnych grupach towarów, a także odmienne oceny tego, co może wydarzyć się w kolejnych miesiącach.

Koszty podnoszą ceny, a promocje hamują podwyżki

Kolejne odczyty pokazują stopniowe zwiększanie tempa wzrostu: między sierpniem a październikiem dynamika podniosła się o 0,3 punktu procentowego. Z jednej strony handel przez cały czas ponosi koszty pracy, energii i dystrybucji. Z drugiej strony sieci rywalizują o klientów, którzy uważnie porównują ceny i szukają przecen. To właśnie równowaga między kosztami a konkurencją pozwala na razie utrzymywać średni wzrost w okolicach 2%. Pytanie dotyczy tego, jak długo sklepy będą w stanie ograniczać przenoszenie kolejnych obciążeń na konsumentów.

– Ceny w sklepach rosną dziś wolniej niż inflacja CPI, która w październiku spadła do 3,5% rdr. głównie dzięki tańszym paliwom. Poziom ok. 2% podtrzymują koszty po stronie handlu, tj. wynagrodzenia, energia, logistyka i czynsze. Hamuje go silna konkurencja cenowa między sieciami i wysoki udział promocji. Na horyzoncie widać jednak nowe ryzyko. Światowe ceny surowców rolnych, mierzone indeksem FAO, są najwyższe od końca 2022 roku. Taka presja zwykle dociera na półki sklepowe z opóźnieniem kilku miesięcy – komentuje dr Piotr Arak, główny ekonomista VeloBanku.

Dr Joanna Myślińska-Wieprow z Uniwersytetu WSB Merito zwraca uwagę na słaby popyt konsumpcyjny i dużą wrażliwość klientów na ceny. W jej ocenie sklepy, szczególnie dyskonty, wciąż prowadzą bardzo intensywną rywalizację. Presja promocyjna utrudnia podnoszenie cen regularnych choćby wtedy, gdy rosną koszty działalności. Jednocześnie wydatki związane z produkcją, energią i dostarczaniem towarów przez cały czas wpływają na część kategorii. Ekspertka zaznacza jednak, iż w tej chwili oddziałują one słabiej niż w 2025 roku.

Żywność drożeje coraz szybciej. Eksperci różnią się w ocenie trendu

Podobny kierunek zmian widać w żywności i napojach bezalkoholowych. W październiku ich ceny były średnio o 1,2% wyższe niż rok wcześniej. We wrześniu wzrost wynosił 1,1%, a w sierpniu 0,9%. Grzegorz Ogonek z Departamentu Analiz Ekonomicznych w Erste Bank Polska odczytuje przyspieszenie jako zmianę trendu. Według niego szybsze podwyżki mogą utrzymywać się także w 2027 roku, gdy do sprzedaży będą trafiały produkty rolne oraz przetwory wytworzone przy wyższych kosztach energii, paliw, nawozów i pracy.

Większy nacisk na sezonowość oraz warunki po stronie podaży kładzie dr Myślińska-Wieprow. Jej zdaniem niewielkie zwiększenie dynamiki nie jest wystarczającą podstawą do mówienia o zasadniczym wzmocnieniu presji ze strony kupujących. Ekspertka wskazuje na wygasanie wcześniejszego wpływu tańszych świeżych produktów oraz konsekwencje pogody dla zbiorów. Oznacza to, iż podobny wynik liczbowy można interpretować przez pryzmat różnych procesów. W ocenie przyszłych cen istotne pozostają zarówno koszty produkcji, jak i dostępność poszczególnych towarów.

– Wzrost dynamiki z 0,9% w sierpniu przez 1,1% we wrześniu do 1,2% w październiku jest niewielki. W dużej mierze wynika on z czynników o charakterze przejściowym i strukturalnym, a nie z fundamentalnej zmiany presji popytowej. Sezonowość i czynniki podażowe odgrywają tu kluczową rolę. Tegoroczne lato przyniosło obniżki cen świeżych warzyw i owoców, co wcześniej ciągnęło dynamikę żywności w dół. Jednak od trzeciego kwartału efekty te słabną, a dodatkowo niekorzystne warunki agrometeorologiczne, susza, przymrozki wiosenne i fala upałów, istotnie zmniejszyły tegoroczne zbiory niektórych produktów – analizuje dr Joanna Myślińska-Wieprow.

Dr Arak ocenia natomiast, iż najniższa dynamika cen żywności najprawdopodobniej jest już za nami. Przywołuje wzrost indeksu FAO o prawie 6% rok do roku, podwyżki cen zbóż i olejów roślinnych przekraczające 17% oraz wzrost cen cukru o niemal 15%. Wskazuje także na susze, drogie nawozy związane z napięciami na Bliskim Wschodzie i słabsze krajowe zbiory owoców. Jego zdaniem część tych obciążeń może dopiero znaleźć odzwierciedlenie w cenach na półkach. Jednocześnie wymienia czynniki, które przez cały czas ograniczają skalę wzrostu.

– Na razie amortyzatorem są tanie produkty mleczne, których ceny na świecie są o ok. 19% niższe niż rok temu, stabilne mięso i polityka cenowa sieci handlowych. Żywność to najbardziej konkurencyjny segment handlu. Sklepy walczą o klienta głównie cenami produktów spożywczych, więc marże są tu ściśnięte, a promocje najgłębsze – podkreśla główny ekonomista VeloBanku.

14 kategorii na plusie. Średnia nie pokazuje całego koszyka

W październiku ceny wzrosły rok do roku w 14 z 17 kategorii objętych badaniem, natomiast w 3 odnotowano spadki. Dr Myślińska-Wieprow podkreśla, iż ogólny wynik powstaje z nałożenia się odmiennych procesów. Poszczególne grupy produktów inaczej reagują na ograniczenia podaży, zmiany kosztów i konkurencję. Dla sieci handlowych oznacza to konieczność dobierania polityki cenowej do konkretnych towarów. Promocje mogą koncentrować się na produktach przyciągających klientów, podczas gdy w mniej wrażliwych cenowo segmentach sklepy ostrożniej przenoszą koszty na kupujących.

Na obraz badania wpływa również uwzględnianie zarówno cen regularnych, jak i promocyjnych. Zmiana intensywności akcji rabatowych może więc oddziaływać na odczyt obok kosztów ponoszonych przez producentów i handel. Ogonek zwraca przy tym uwagę na zachowanie gospodarstw domowych, które przy większych obciążeniach mogą inaczej rozdzielać wydatki. Dotyczy to szczególnie zakupów, które można odłożyć. Siła popytu pozostaje zatem kolejnym elementem decydującym o tym, w jakim stopniu podwyżki uda się przełożyć na końcowe ceny.

– Analizowane dane uwzględniają ceny regularne i promocje, stąd część ruchów może być wynikiem działań marketingowych. Generalnie jednak liczymy się z tym, iż duża zmienność cen paliwa czy kosztów życia polskich gospodarstw domowych, może prowadzić do wahnięć w popycie na różne towary i usługi, szczególnie tych, których zakup nie jest koniecznością i może być odkładany w czasie. Póki co w skali gospodarki nie mówimy o spadku realnych dochodów, raczej o ich wolniejszym wzroście sprzed inflacji – podsumowuje Grzegorz Ogonek z Erste Bank Polska.

Na początku 2027 roku wzrost może sięgnąć 3-4%

Ostrzeżenie przed dalszym przyspieszeniem formułuje również dr Marek Szymański z Uniwersytetu WSB Merito. Obecne zmiany uważa za niewielkie, ale dostrzega sygnały mogące zapowiadać dłuższy okres wzrostu. Jego przewidywania dotyczą początku 2027 roku, a więc kolejnego etapu zmian cenowych. To prognoza ekspercka, której realizacja będzie zależała między innymi od sytuacji na rynku żywności i skali konkurencji w handlu.

– Wzrost cen w sklepach detalicznych obserwowany w ostatnich miesiącach można uznać za nieznaczny, ale wiele sygnałów wskazuje na to, iż może to być początek dłuższego wzrostu. Na rozpoczęcie 2027 roku oczekuję raczej wyniku na poziomie 3-4% niż 2%, choć żywność może istotnie wpłynąć na niższe wskaźniki w najbliższej przyszłości – zaznacza dr Marek Szymański.

Raport pokazuje zatem przyspieszenie, które już nastąpiło, natomiast wypowiedzi ekspertów opisują możliwy dalszy przebieg zmian. Wzrost o 3-4% na początku przyszłego roku oznaczałby wyższą dynamikę niż październikowe 2%. Jednocześnie podane oceny pozostawiają miejsce na różne scenariusze dla żywności i pozostałych produktów. Wspólnym elementem analiz pozostaje znaczenie rywalizacji między sieciami, która przez cały czas ogranicza podwyżki. Ostateczny wynik będzie zależał od tego, jak silna okaże się ona wobec kosztów i zmian podaży.

Co wyniki badania oznaczają dla domowych wydatków?

Średni wzrost o 2% nie oznacza, iż rachunek każdego klienta zwiększył się dokładnie o tyle samo. Własne wydatki zależą od składu koszyka, wybieranych marek, sklepów i korzystania z promocji. Osoba kupująca częściej towary z drożejących kategorii może odczuwać podwyżki mocniej niż ktoś, kto większą część budżetu przeznacza na produkty objęte spadkami. Dotyczy to również mieszkańców Warszawy i Mazowsza: ogólny odczyt warto zestawić z cenami rzeczy kupowanych regularnie. Przydatne są porównania podobnych zakupów, wykonywanych w zbliżonych odstępach czasu, zamiast oceniania zmian wyłącznie na podstawie jednego wysokiego rachunku.

W porównywaniu ofert pomaga sprawdzanie ceny za kilogram, litr lub sztukę, szczególnie gdy opakowania mają różną wielkość. Warto też ocenić, czy promocja obejmuje ilość, którą rzeczywiście wykorzystamy, i czy wymaga dodatkowych zakupów. Silna konkurencja między sieciami przez cały czas działa na korzyść szukających tańszej oferty, ale oszczędność zależy od warunków konkretnej akcji. Przy planowaniu budżetu najwięcej uwagi warto poświęcić powtarzalnym wydatkom. To ich łączna wartość pokazuje, jak zmiany cen przekładają się na codzienne zakupy, niezależnie od tego, czy prognozowane przyspieszenie w 2027 roku okaże się trwałe.

Źródło: Monday News.
Idź do oryginalnego materiału