Szara myszka szczęśliwsza od ciebie

Jolka, poważnie, Barbara przygląda się jej starej lnianej sukience tak, jakby była to muzealna osobliwość o wątpliwej wartości. W tym łachmanie chodzisz? Przy mężu?

Jolanta odruchowo poprawia dół sukienki. Jest wygodna, miękka po tylu praniach.

Lubisz ją?
Ona lubi Ty to masz upodobania, wtrąca Kinga, nie odrywając wzroku od telefonu. Siedzieć w domu, gotować zupy, dziergać serwetki. Zdajesz sobie sprawę, iż młodość przemija? Trzeba żyć, a nie tylko albo egzystować.

Barbara energicznie kiwa głową, a jej nowe kolczyki duże, złote koła pobrzękują przy każdym ruchu:

Wczoraj byliśmy z Tomkiem w tej nowej restauracji na Nowym Świecie. Coś cudownego! A ty pewnie znowu smażyłaś ziemniaki?

Jolanta smażyła. Z grzybami, tak jak lubił Michał. Wrócił zmęczony po pracy, zjadł dwie porcje, zasnął z głową na jej ramieniu przed telewizorem. Jolanta nie mówi o tym. Po co? Przyjaciółki i tak nie zrozumieją.

…Dawno temu trzy przyjaciółki wyszły za mąż w odstępach kilku miesięcy. Jolanta pamięta ten rok szczególnie: swoją skromną uroczystość w urzędzie miasta, potem wystawną imprezę Barbary z muzyką na żywo i fajerwerkami, a następnie ślub Kingi, gdzie każdy gość dostał manualnie robioną bombonierkę z imieniem. Już wtedy zauważyła spojrzenia koleżanek, gdy wspominała o planach na podróż poślubną na działce rodziców Michała. Barbara prychnęła do kieliszka z szampanem, a Kinga przewróciła oczami tak wymownie, iż nie dało się tego nie zauważyć.

Z czasem ich docinki stały się stałym tłem spotkań. Jolanta nauczyła się to ignorować, choć zawsze gdzieś pod żebrami nieprzyjemnie kuło.

Barbara była typem kobiety, która wchodzi do pokoju i każdy ją zauważa. Głośny śmiech, szerokie gesty, niekończące się historie o tym, kto co powiedział, kto jak spojrzał. Jej mieszkanie z Tomkiem przypominało przystanek: przyjaciele, znajomi, koleżanki z pracy ludzie pojawiali się i znikali, zostawiając po sobie brudne kieliszki i plamy po czerwonym winie na jasnym dywanie.

W sobotę będzie z piętnaście osób, informuje Barbara przez telefon. Przyjdź! Tomek przygotuje mięso.

Jolanta uprzejmie odmawia. Michał po całym tygodniu marzy o ciszy, nie o tłumie obcych w kuchni.

Siedź w swojej norze, rzuca Barbara, a w jej głosie słychać coś na kształt litości.

Tomek na początku wspierał żonę. Pomagał nakrywać do stołu, żartował z gośćmi, cierpliwie sprzątał po imprezach. Jolanta widziała go na tych sporadycznych spotkaniach: zmęczone oczy, wymuszony uśmiech, mechaniczne ruchy. Nalewał wino, śmiał się, kiedy trzeba, ale coraz częściej patrzył gdzieś w dal.

Tomku, czemu taki smutny? Barbara szczypie go w policzek przy gościach. Uśmiechnij się, bo ludzie pomyślą, iż cię głodzę!

Tomek uśmiecha się. Goście śmieją się. A Jolanta myśli, jak długo można nosić maskę, zanim przyrośnie do twarzy. Albo zanim pojawi się potrzeba zerwania jej razem ze skórą.

…Po dziesięciu latach maska pękła. Tomek odszedł do koleżanki z księgowości cichej, spokojnej kobiety, która podobno robiła mu domowe drożdżówki na lunch i nigdy nie podnosiła głosu. Barbara dowiedziała się na końcu, choć w biurze plotkowano już od miesiąca.

On mnie zostawił! Barbara płacze do słuchawki, Jolanta słyszy w tle dźwięki przewracanych przedmiotów. Niewdzięczny! Oddałam mu moje najlepsze lata! A on odszedł!

Jolanta słucha w milczeniu. Co można powiedzieć? Że Tomek przez dziesięć lat zasypiał przy obcym śmiechu, budził się wśród obcych rozmów? Że dom to nie miejsce na wieczną zabawę?

Po rozwodzie wyszło na jaw, iż mieszkanie jest w kredycie, a długów nazbierało się tyle, ile na używany samochód. Barbara została sama, z finansowymi problemami, a jej głośny śmiech zdarza się coraz rzadziej.

Kinga w tym czasie buduje imperium idealnego życia. Jej profil na Instagramie lśni zdjęciami z restauracji, butików, z urlopów nad Bałtykiem. Doskonałe ujęcia, idealny makijaż, podpisy o szczęściu i wdzięczności wobec losu. Paweł pojawia się na dalszym planie rozmyty, jako gwarant tego błyszczącego życia.

Zobacz, Kinga wciska Jolancie telefon pod nos. Asia dostała od męża naszyjnik z W.Kruk. A mój co? Znów jakąś głupotę kupił.
Może lubi wybierać sam?

Kinga patrzy na Jolantę z dziwnym wyrazem twarzy:

Nie, wysłałam mu listę, niech wybierze z niej.

Jolanta milczy. Michał wczoraj przyniósł jej książkę, którą chciała przeczytać. Sam znalazł w małej księgarni przy metrze, sam owinął w szary papier. Jolanta nie opowiada tego Kindze uznałaby to za biedę.

Przez pięć lat Paweł spełniał oczekiwania. Pracował po godzinach, dorabiał, gonił za coraz wyższą poprzeczką, którą Kinga podnosiła bez końca. A potem poznał sprzedawczynię z księgarni rozwódkę z dzieckiem, bez manicure i modnych torebek. Patrzyła na niego, jakby był wystarczający. Po prostu. Bez warunków.

Rozwód był szybki i bolesny. Kinga żądała wszystkiego, dostała połowę zgodnie z przepisami, nie z pragnieniami. Na koncie nie zostało nic: karnety do SPA, wizyty u kosmetyczki, niekończące się zakupy. Oszczędności wyparowały.

Jak ja teraz będę żyła? Kinga siedzi w kawiarni, rozmazując łzy po policzkach. Z czego?

Jolanta pije kawę i myśli, iż przez te wszystkie lata Kinga ani razu nie zapytała, jak ona sobie radzi. Co u Michała. Czy są zdrowi. Pytania zawsze krążyły wokół jednej osoby jej samej.

Obie przyjaciółki znalazły się w podobnej sytuacji: bez mążów, bez pieniędzy, bez dawnego życia. Barbara zaczęła pracować na drugą zmianę, żeby spłacić długi. Kinga zamieszkała w mniejszym mieszkaniu i przestała wrzucać zdjęcia.

Jolanta żyła dalej po swojemu. Gotowała Michałowi kolacje, pytała, jak minął dzień, słuchała o trudnych negocjacjach i kłopotach z dostawcami. Nie wymagała prezentów, nie porównywała go do innych, nie robiła scen. Po prostu była obok. Niezawodna jak ściana domu. Ciepła jak światło w kuchennym oknie.

Michał to doceniał. Pewnego dnia wrócił z teczką dokumentów i położył ją przed Jolantą na stole.

Co to?
Połowa firmy. Teraz jest twoja.

Jolanta długo patrzy na papiery, nie wiedząc, czy dotknąć.

Po co?
Bo zasłużyłaś. Bo chcę, żebyś była bezpieczna. Bo bez ciebie tego wszystkiego by nie było.

Rok później kupił mieszkanie jasne, przestronne, z dużymi oknami. Zapisał je na jej nazwisko. Jolanta płakała, tuląc się do Michała, a on głaskał ją po głowie i powtarzał, iż jest jego skarbem. Jego cichym portem.

Dawne przyjaciółki znów zaczęły wpadać na herbatę. Najpierw rzadko, potem coraz częściej. Siadały na nowej kanapie, dotykały jedwabnych poduszek, oglądały obrazy na ścianach. Jolanta widziała ich twarze: zdziwienie, zagubienie, skrzętnie ukrywaną zazdrość.

Skąd to wszystko? Barbara wodzi wzrokiem po salonie.
Michał podarował.
Tak po prostu?
Tak po prostu.

Przyjaciółki wymieniają spojrzenia. Jolanta nalewa im kawy, milczy.
Na jednym z takich spotkań Barbara nie wytrzymała. Z impetem odstawiła filiżankę, kawa rozlała się na spodek, i wypaliła:

Wytłumacz mi. Dlaczego? Dlaczego my wszystko straciłyśmy, a ty, szara mysz, dalej jesteś szczęśliwa?

Zapadła cisza. Kinga patrzy w okno, udając, iż jej to nie dotyczy, ale nerwowo obraca na palcu tanio wyglądający pierścionek zamiast dawnych brylantów.

Jolanta mogłaby odpowiedzieć. Powiedzieć o cierpliwości. O zwracaniu uwagi na drobiazgi. Że szczęśliwe małżeństwo to nie efektowny spektakl, tylko codzienny trud. Że kochać, to słuchać, dostrzegać, troszczyć się. Nie wymagać, tylko dawać.

Ale po co? Przez dwadzieścia lat były jak powietrze traktowały ją jak mebel w tle. Przez dwadzieścia lat radziły żyj intensywniej i nie bądź nudna. Przez dwadzieścia lat słyszały tylko własne głosy.

Chyba po prostu mam szczęście, mówi Jolanta i się uśmiecha.

Po tej rozmowie odwiedzają ją coraz rzadziej. W końcu przestają. Zazdrość okazuje się silniejsza niż przyjaźń, mocniejsza niż wspólna przeszłość. Łatwiej odwrócić się, niż przyznać, iż przez lata się myliły.

Jolanta nie żałuje. Zadziwiające, ale pustka po tych relacjach zapełniła się ciszą i przejrzystością. Jakby wreszcie zdjęła za ciasne buty i mogła głęboko odetchnąć.

…Mijają kolejne lata. Jolanta skończyła pięćdziesiąt cztery lata, a życie wciąż jest dobre. Dorosłe dzieci, wnuk, Michał, który dalej przynosi jej książki w szarym papierze. Przypadkiem dowiaduje się od starej znajomej, iż Barbara już nie wyszła za mąż, pracuje w dwóch miejscach i narzeka na zdrowie. Kinga zmieniła trzech partnerów, ale zawsze kończy się tak samo nieustanne żądania, pretensje, kłótnie.

Jolanta słucha tych wieści bez złośliwości. Po prostu słucha i myśli, iż czasem to właśnie szare myszki znajdują szczęście. Ciche, niewidoczne na zewnątrz, ale bezcenne w środku.

Wyłącza telefon i idzie szykować kolację. Michał obiecał wrócić wcześniej i poprosił o smażone ziemniaki z grzybami.