Marta postawiła na stole ostatnią miskę z sałatką i przez chwilę patrzyła na to wszystko z cichą satysfakcją. Pieczony pstrąg z cytryną, domowy chleb, dwie deski serów, pieczarki faszerowane mięsem. Prawie dziesięć godzin na nogach. Podciągnęła rękaw luźnej bluzki i sięgnęła po dzbanek z wodą.
W drzwiach stanął Tomek. Obrzucił ją spojrzeniem od stóp do głów i prychnął pod nosem.
– Nie pij tyle. Wody też się nie objadaj na zapas, bo jeszcze spuchniesz.
Nic nie odpowiedziała. Zacisnęła palce na szklance, aż zbielały jej kłykcie.
Pobrali się cztery lata temu. Wszystko miało być inaczej. Marta skończyła weterynarię, dostała staż w klinice na warszawskim Mokotowie, świat stał przed nią otworem. Potem przyszły pierwsze nieudane próby zajścia w ciążę, wizyty u endokrynologa i hormony. Nie czarowała się — przytyła. W ciągu półtora roku wskoczyła z rozmiaru trzydzieści osiem do czterdzieści cztery. Wiedziała, iż Tomek to widzi. Ale dopiero od kilku miesięcy zaczął komentować. Najpierw niby żartem. Potem już bez skrępowania.
– Spójrz na Kasię, taka zgrabna po dwóch porodach. A ty co? — rzucił kiedyś przy niedzielnym obiedzie u jego rodziców.
Teściowa tylko chrząknęła znacząco i podsunęła Marcie półmisek z ziemniakami trochę za daleko, żeby musiała się po niego pochylić przez cały stół.
Teraz, w sobotni wieczór, mieli przyjść wszyscy. Umówili się na wspólną kolację, każdy przynosił jedną potrawę. Marta od rana lepiła pierogi, kręciła ciasto na szarlotkę, marynowała śledzie. Przez cały dzień nie zjadła choćby skórki od chleba — najpierw z nerwów, potem już z zasady. Udowodnię mu, myślała. Zobaczysz, jak siedzę i nic nie ruszam. Nic mi nie powiesz.
Goście zaczęli schodzić się po siódmej. Najpierw Kasia z mężem, potem Jacek z narzeczoną, jeszcze dwie pary z osiedla. Stół był zastawiony, wino się chłodziło w lodówce, Tomek włączył playlistę z lat dziewięćdziesiątych i od razu zrobiło się głośno. Marta krzątała się między kuchnią a salonem, poprawiała serwetki, donosiła sztućce.
Kiedy wreszcie usiadła, poczuła, iż jest naprawdę głodna. Siegnęła po sałatkę z fetą i granatem. Nałożyła sobie dwie łyżki.
Wtedy Tomek odstawił kieliszek i klasnął w dłonie, jakby miał wygłosić toast. Wszyscy spojrzeli na niego rozbawieni.
– Kochani! — zaczął głośno. — Zobaczcie, moja żona je! Uwaga, bo zaraz stół runie!
Przy stole rozległ się śmiech. Najgłośniej śmiała się Kasia.
– Tomek, przestań — mruknęła Marta, odkładając widelec.
Ale on dopiero się rozkręcał.
– Nie no, serio. Marta, może już przestań, co? Sylwester za trzy tygodnie, a ty w żadną sukienkę nie wejdziesz. A na nową szkoda pieniędzy, wiesz jakie teraz ceny w galeriach handlowych?
Znowu wybuchnął śmiech. Ktoś rzucił: „Ty to masz u niej dobrze”. Jacek uniósł kieliszek: „Zdrowie gospodyni!” jakby to miało wszystko załagodzić.
Marta siedziała z sercem w gardle. Czuła, jak krew odpływa jej z twarzy. Nie spojrzała na nikogo. Przez twarze gości, przez zapach pieczonego ciasta, przez to całe „zdrówko” przedzierała się jedna myśl: nie wstanę. nie odezwę się. nie dam mu tej satysfakcji. Siedziała tak jeszcze chwilę, potem odsunęła krzesło i wyszła do łazienki. Nikt za nią nie poszedł.
Zamknęła drzwi na haczyk i spojrzała w lustro. Twarz miała bladą, oczy suche. choćby nie płakała. Nie było w niej już łez. Było coś innego — cisza. Taka, jaka zapada po trzaśnięciu drzwiami, kiedy już wiesz, iż nie wrócisz.
Wróciła do stołu po dziesięciu minutach. Uśmiechnęła się blado i powiedziała, iż boli ją głowa. Nikt nie pytał. Tomek właśnie opowiadał o swoim nowym aucie. Do końca kolacji nie wzięła do ust ani kęsa. Nie z głodu. Z obrzydzenia.
Około północy goście zaczęli się zbierać. Marta pomogła pozbierać naczynia, wstawiła zmywarkę. Tomek poszedł spać bez słowa, rzucił tylko: „Zgaś światło na balkonie”. Położyła się obok niego i leżała tak do trzeciej nad ranem, wpatrując się w sufit. Potem wstała cicho, wyjęła z szafy torbę podróżną. Spakowała dżinsy, dwa swetry, bieliznę na zmianę, kosmetyczkę. Dokumenty. Do kieszeni kurtki schowała książeczkę zdrowia i wyniki ostatnich badań — miała je odebrać w poniedziałek, ale zmieniła termin na piątek i zapomniała powiedzieć Tomkowi. Stan prolaktyny w normie, tarczyca unormowana, owulacja po stymulacji wróciła do prawidłowego cyklu. Pierwszy raz od roku lekarz powiedział: jest duża szansa.
Spojrzała na śpiącego męża. Chrapał, rozwalony na plecach, z jedną ręką na jej poduszce. Zawsze to robił — zabierał jej miejsce, jakby chciał jej pokazać, iż choćby we śnie nie ma prawa do własnego terytorium. Podeszła do drzwi, nacisnęła klamkę. Potem wróciła do kuchni, wzięła z parapetu doniczkę z rozmarynem — jedyną rzecz, która w tym mieszkaniu naprawdę do niej należała — i wyszła.
Zatrzymała się dopiero na stacji benzynowej za Piasecznem. Było wpół do piątej rano, mróz szczypał w policzki, a ona stała przy dystrybutorze i pierwszy raz od miesięcy czuła, iż oddycha. Telefon zawibrował. Tomek.
— Marta, gdzie ty jesteś? Obudziłem się, ciebie nie ma, w szafie pusto. Oszalałaś?
— Nie — powiedziała spokojnie, wsłuchując się w szum kawy z automatu. — Dopiero teraz przestałam.
— O co ci chodzi? O ten żart? No przepraszam, dobra? Przesadziłem, przyznaję. Ale przecież nie ode mnie odchodzisz, tylko od naszego życia. Nie wygłupiaj się i wracaj. Kocham cię, wiesz o tym.
— Wiem, iż tak ci się wydaje.
— Co ty pieprzysz? Wracaj, porozmawiamy. Gdzie jesteś?
Marta pociągnęła łyk gorzkiej kawy i patrzyła, jak za szybą stacji pierwszy poranny autobus wysadza zmęczonych ludzi.
— Wiesz, co mi się przypomniało, Tomek? Pamiętasz, jak półtora roku temu prosiłam, żebyś poszedł ze mną do poradni, bo lekarz chciał porozmawiać z nami obojgiem? Powiedziałeś, iż nie masz czasu. A kiedy wróciłam z wynikami, co powiedziałeś? „Może to i lepiej, nie byłabyś dobrą matką”. Pamiętasz?
Cisza.
— A pamiętasz urodziny u twoich rodziców w sierpniu? Kiedy twoja matka przy wszystkich powiedziała, iż może zamiast ciastek powinnam zjeść jabłko? I co ty zrobiłeś? Roześmiałeś się. Razem ze wszystkimi.
— Marta, no nie wyolbrzymiaj…
— I wczorajsza kolacja. Przy naszych znajomych. Twoje słowa o sukience. Wciąż je słyszę, Tomek. I słyszę też wasz śmiech. Cały stół. Każdego jednego. I wiesz co?
— Co?
— Nic. Już nic. Nie wracam.
— Ktoś cię namówił? Matka? Koleżanka? Kto ci naopowiadał głupot?
— Nie kocham cię. Nie szanuję. Nie widzę powodu, dla którego miałabym dalej tkwić w miejscu, gdzie jestem pośmiewiskiem. W miejscu, gdzie muszę chować talerz przed swoim mężem, żeby nie usłyszeć, iż za dużo jem.
— Dobra, to co chcesz zrobić? Sama sobie nie poradzisz. Wrócisz za tydzień, zobaczysz.
— Nie wrócę — odpowiedziała i po raz pierwszy tej nocy poczuła, iż się uśmiecha. — A wiesz dlaczego? Bo w końcu odebrałam wyniki. Jestem zdrowa, Tomek. To nie ze mną był problem.
Zapadła długa cisza. Słychać było tylko jego urywany oddech.
— Jak to? — głos mu się załamał. — Byłaś u lekarza beze mnie?
— Tak. I wiesz co jeszcze? Właśnie to zrozumiałam. Cały czas powtarzałam, iż Bóg nie daje nam dzieci. Ale to nie Bóg nam nie dawał. To ty nam nie dałeś. Swoją pogardą. Swoim strachem, iż nie jesteś dość dobry. Tylko iż ja już nie chcę być tą, która to dźwiga.
— Co ty gadasz? Przecież ja cię kocham…
— Nie znasz znaczenia tego słowa.
Rozłączyła się, zanim zdążył odpowiedzieć. Wyjęła z kieszeni kluczyki do swojego starego peugeota — jedynej rzeczy, którą zarejestrowała wyłącznie na siebie, bo Tomek twierdził, iż „baba nie potrzebuje dobrego auta, tylko bezpiecznego”. Wrzuciła torbę na tylne siedzenie i usiadła za kierownicą.
Zadzwoniła do matki.
— Mamo, czy mogę przyjechać na tydzień, dwa? Potem coś wynajmę.
— Coś się stało? — Głos matki był czujny, ale nie spanikowany.
— Stało się… — zawahała się, szukając słowa. — Zdarzyło się coś dobrego. W końcu postawiłam na swoim.
— Zaraz nastawię wodę na herbatę — powiedziała matka. — I przygotuję twój stary pokój. Czekam, córeczko.
Marta uruchomiła silnik. Na siedzeniu pasażera doniczka z rozmarynem podskoczyła lekko na wyboju. W perspektywie przedniej szyby niebo nad polami zaczynało różowieć. Przekręciła radio, trafiła na stare nagranie Perfectu i podkręciła głośność tak, iż nie słyszała już ani własnych myśli, ani tamtego śmiechu przy stole, ani jednego słowa, które miało ją złamać.
Pięć godzin później siedziała na werandzie rodzinnego domu, piła herbatę z cytryną i patrzyła, jak matka przesadza jej rozmaryn do większej donicy. Telefon znów zawibrował.
Tomek: „Proszę, porozmawiajmy. Przyjadę gdziekolwiek jesteś.”
Nie odpisała. Zgasiła ekran i odwróciła telefon wyświetlaczem do dołu.
Na parapecie stało stare zdjęcie — ona, w wieku dwunastu lat, z psem rasy owczarek szkocki, którego kochała nad życie. Weterynarz z sąsiedztwa, pan Henryk, powiedział jej wtedy: „Marta, ty masz dar, nie zmarnuj go”. Poszła na weterynarię. Otworzyła własny gabinet dopiero dwa lata po ślubie i Tomek przekonał ją, żeby go zamknąć, „bo więcej wydajesz na czynsz niż zarabiasz”. Przypomniała sobie, jak w zeszłym tygodniu oddzwaniała do niej klientka, której psu wyprowadziła z zapaści nerkowej jeszcze przed zamknięciem gabinetu. Płakała do słuchawki: „Nie ma już pani doktor, a Bruno tak za panią tęskni. Inni weterynarze tylko kręcą głowami”.
Bruno wciąż żyje, pomyślała. I ja też.
Wstała, podeszła do matki i objęła ją mocno. Pachniała praniem i karmelem. Matka nie pytała o nic. Tylko pogłaskała ją po głowie.
Następnego dnia Marta zadzwoniła do pana Henryka. Odezwał się po trzech sygnałach, jakby czekał.
— Cześć, panie Henryku. Tu Marta. Ma pan jeszcze ten lokal po starej piekarni na rogu?
— A czemu pytasz?
— Bo chyba otwieram z powrotem gabinet.
W słuchawce zapanowała cisza, a potem suchy, ciepły śmiech.
— No nareszcie. Czekam z kluczami we wtorek o ósmej rano. Nie spóźnij się.
Marta odłożyła telefon i spojrzała na rozmaryn, który na nowym parapecie właśnie złapał pierwsze promienie słońca.
W torcie na zdjęciu było więcej świeczek niż lat małżeństwa.
