Mamo, to na następny semestr dla Ani.
Maria położyła kopertę na wysłużonej ceracie kuchennego stołu. Dziesięć tysięcy złotych. Przeliczała je trzy razy w domu, w autobusie, pod klatką. Zawsze wychodziła dokładnie ta suma, którą potrzebowała.
Helena odłożyła druty i spojrzała na córkę ponad okularami.
Marysiu, jakaś blada jesteś. Zaparzyć ci herbaty?
Nie trzeba, mamo. Wpadłam tylko na chwilę, zaraz muszę lecieć na drugą zmianę.
W kuchni pachniało gotowanymi ziemniakami i czymś aptecznym może maścią na stawy, może kroplami, które Maria co miesiąc kupowała matce. Dwieście złotych za buteleczkę, starczało na trzy tygodnie. Do tego leki na ciśnienie, badania co trzy miesiące.
Ania tak się cieszyła, jak dowiedziała się o praktykach w banku Helena z czułością wzięła kopertę, jakby była z cienkiego szkła. Mówiła, iż ma dobre perspektywy.
Maria milczała.
Przekaż jej, iż to już ostatnie pieniądze na naukę.
Ostatni semestr. Pięć lat Maria ciągnęła ten wózek. Każdego miesiąca koperta dla matki, przelew dla siostry. Każdego miesiąca kalkulator w dłoni i niekończące się odejmowanie: minus czynsz, minus leki, minus jedzenie dla mamy, minus studia Ani. Co zostawało? Wynajmowany pokój w starej kamienicy, zimowy płaszcz, który już szósty rok wytrzymywał polskie mrozy, i pogrzebane gdzieś marzenia o własnym mieszkaniu.
Kiedyś Maria chciała pojechać do Krakowa. Tak po prostu, na weekend. Zobaczyć Sukiennice, połazić nad Wisłą. choćby zaczęła odkładać później mama trafiła do szpitala po pierwszym poważnym ataku, a wszystkie oszczędności poszły na lekarzy.
Może odpoczniesz trochę, Marysiu Helena głaskała ją po ręce. Już nie masz sił
Odpocznę. Już niedługo.
Już niedługo to miało być, jak Anka znajdzie pracę. Jak zdrowie mamy się ustabilizuje. Jak będzie można wreszcie pomyśleć tylko o sobie. Maria powtarzała to niedługo od pięciu lat.
Dyplom ekonomisty Anna odebrała w czerwcu. Z wyróżnieniem Maria specjalnie wzięła wolne, żeby przyjechać na uroczystość. Patrzyła, jak młodsza siostra wychodzi na scenę w nowej sukience, też od niej, i myślała: to już. Teraz się wszystko zmieni. Anka pójdzie do pracy, zacznie zarabiać, i w końcu nie trzeba będzie liczyć każdego grosza.
Minęły cztery miesiące.
Marysia, nie rozumiesz Ania siedziała na kanapie, podkulając nogi w puszystych skarpetach. Nie po to pięć lat się uczyłam, żeby za psie pieniądze harować.
Piątka miesięcznie to nie są psie pieniądze.
Dla ciebie może nie
Maria zagryzła zęby. Na etacie zarabiała cztery. Na fuchach czasem jeszcze półtora, jeżeli się trafiło więcej zleceń. Pięć i pół tysiąca z czego dla siebie zostawał tysiąc, może półtora.
Anka, masz dwadzieścia dwa lata. Trzeba zacząć pracować, gdziekolwiek.
Zacznę. Ale nie w jakimś zapyziałym biurze za najniższą krajową.
Helena krzątała się w kuchni, głośno tłukąc talerzami udawała, iż nie słyszy. Zawsze tak robiła przy siostrzanych kłótniach; chowała się, a gdy Maria zbierała się do wyjścia, szepcze: Nie krzycz na Anię, ona jeszcze młoda, nie pojmuje
Nie pojmuje. Dwadzieścia dwa lata i przez cały czas nie pojmuje.
Ja wieczna nie jestem, Anka.
Przestań dramatyzować. Przecież nie proszę cię o kasę! Po prostu jeszcze szukam czegoś konkretnego.
Nie prosi. Formalnie nie prosi. Prosi mama. Marysiu, Anka chce na kurs angielskiego, żeby mieć lepsze szanse. Marysiu, Ance się popsuł telefon, a przecież musi wysyłać CV. Marysiu, Ania potrzebuje nowego płaszcza, zima idzie.
Maria przelewała, kupowała, opłacała. W milczeniu. Bo tak było zawsze ona dźwiga, reszta przyjmuje to za pewnik.
Muszę lecieć wstała. Wieczorem jeszcze mam dorabianie.
Zaczekaj, dam ci jeszcze pierogów! krzyknęła mama z kuchni.
Pierogi były z kapustą. Maria wzięła reklamówkę i wyszła na zimną klatkę schodową, pachnącą wilgocią i kotami. Na przystanek dziesięć minut szybkim krokiem. Potem godzina w autobusie. Osiem godzin na nogach. Potem, jeżeli zdąży, jeszcze cztery godziny przed komputerem.
A Anka będzie siedzieć w domu, przeglądać ogłoszenia i czekać, aż świat podsunie jej idealną ofertę piętnaście tysięcy, praca zdalna, benefit w postaci dofinansowania siłowni.
Pierwsza poważna kłótnia wybuchła w listopadzie.
Ty w ogóle coś robisz? pękła, gdy zobaczyła Ankę w tej samej pozie na kanapie, jak tydzień temu. Wysłałaś choć jedno CV?
Wysłałam. Trzy.
Trzy? Przez miesiąc?
Ania przewróciła oczami i ostentacyjnie wbiła wzrok w telefon.
Ty nie rozumiesz, iż rynek pracy się zmienił. Jest ogromna konkurencja, trzeba wybrać odpowiednią firmę.
Odpowiednią, czyli jaką? Tam, gdzie płacą za leżenie na kanapie?
Helena wychyliła się zza framugi, nerwowo wycierając ręce ścierką.
Dziewczyny, może herbaty? Upiekłam szarlotkę
Nie, mamo Maria potarła czoło. Już trzeci dzień rozsadzała ją migrena. Powiedz mi tylko, dlaczego ja muszę harować na dwóch etatach, a ona na żadnym?
Marysiu, Ania jeszcze młoda, znajdzie coś niedługo
Kiedy? Za rok? Za pięć? Ja w jej wieku już pracowałam!
Ania poderwała się gwałtownie.
Przepraszam, ale nie chcę być jak ty zajeżdżona szkapa, która tylko potrafi pracować!
Cisza. Maria bez słowa wzięła torebkę i wyszła. W autobusie patrzyła w ciemne okno, myśląc: zajeżdżona szkapa. Tak. Tak wyglądam.
Helena zadzwoniła dzień później, prosiła, żeby się nie gniewać.
Ania nie to miała na myśli. Po prostu jest jej ciężko. Jeszcze chwilkę wytrzymaj, na pewno znajdzie pracę.
Wytrzymaj. Ulubione słowo mamy. Wytrzymaj, aż tata się ogarnie. Wytrzymaj, aż Anka dorośnie. Wytrzymaj, aż będzie lepiej. Maria znosiła całe życie.
Kłótnie stały się rutyną. Każda wizyta u matki kończyła się tak samo: Maria próbowała dotrzeć do siostry, Ania odszczekiwała, Helena rozdzielała, a potem dzwoniła z przeprosinami. I od nowa.
Musisz ją zrozumieć, to twoja siostra powtarzała mama.
A ona powinna zrozumieć, iż nie jestem bankomatem.
Marysiu
W styczniu Ania zadzwoniła sama. Jej głos aż drżał z podniecenia.
Marysia! Wychodzę za mąż!
Co?! Za kogo?
Ma na imię Damian. Spotykamy się trzy tygodnie. Jest Marysia, on jest idealny!
Trzy tygodnie. Maria chciała powiedzieć, iż to szaleństwo, iż powinna lepiej go poznać ale zamilkła. Może to choćby dobrze. Wyjdzie za mąż, mąż ją utrzyma, będzie można w końcu odpocząć.
Naivna nadzieja runęła przy rodzinnym obiedzie.
Wszystko już mam zaplanowane! Ania tryskała entuzjazmem. Sala na sto osób, zespół na żywo, suknię już widziałam w salonie przy Nowym Świecie
Maria powoli odłożyła widelec.
Ile to wszystko kosztuje?
No Ania wzruszyła ramionami z rozbrajającym uśmiechem jakieś pięćdziesiąt, może sześćdziesiąt tysięcy. Ale to przecież raz w życiu! Wesele!
A kto za to zapłaci?
Marysiu, przecież wiesz Damianowi rodzice nie pomogą, mają kredyt hipoteczny. Mama na emeryturze. Będziesz musiała wziąć kredyt.
Maria spojrzała na siostrę. Potem na matkę. Helena spuściła wzrok.
Mówicie serio?
Marysiu, przecież to wesele matka przemówiła słodkim tonem, który Maria znała od dzieciństwa. Takie wydarzenie! Nie można robić po cichu…
Mam brać kredyt na sześćdziesiąt tysięcy, żeby wyprawić wesele komuś, kto choćby stałej pracy nie miał?
Jesteś moją siostrą! Ania uderzyła dłonią w stół. Musisz!
Muszę?
Maria wstała. W głowie zrobiło się cicho i jasno.
Pięć lat. Pięć lat płaciłam za twoje studia. Za mamy leki. Za jedzenie, ubrania, rachunki. Pracuję na dwa etaty. Nie mam ani mieszkania, ani samochodu, ani wakacji. Mam dwadzieścia osiem lat i ostatnią nową rzecz kupiłam sobie półtora roku temu.
Marysia, przestań zaczęła Helena.
Nie! Wystarczy! Latami utrzymywałam was dwie, a wy teraz wyliczacie mi obowiązki? Koniec! Od dziś żyję dla siebie!
Wyszła, ledwie chwytając kurtkę z wieszaka. Na dworze było minus dwadzieścia, ale Maria nie czuła zimna. W środku płynęło dziwne ciepło jakby wreszcie zrzuciła plecak pełen kamieni.
Telefon dzwonił bez przerwy. Maria odrzuciła połączenie, zablokowała oba numery.
Minęło pół roku. Maria przeprowadziła się do małej kawalerki, na którą wreszcie mogła sobie pozwolić. Latem pojechała do Krakowa cztery dni; Sukiennice, spacer nad Wisłą, białe noce na Kazimierzu. Kupiła sobie nową sukienkę. I jeszcze jedną. I buty.
O rodzinie dowiedziała się przypadkiem od szkolnej koleżanki, która mieszkała blisko jej mamy.
Ej, to prawda, iż Ance odwołali wesele?
Maria zastygła z filiżanką kawy w dłoni.
Słucham?
No, mówią, iż narzeczony się wycofał. Podobno dowiedział się, iż nie ma kasy, i dał dyla.
Maria łyk kawy. Była gorzka, ale miała wyjątkowy smak.
Nie wiem. Nie mamy kontaktu.
Wieczorem siedziała przy oknie nowego mieszkania i myślała o tym, iż nie czuje satysfakcji. Ani trochę. Tylko spokojną ulgę kogoś, kto wreszcie przestał być zajeżdżoną szkapą.
