Sama żywność ostatnio podrożała rok do roku o 3,2 proc., w lutym – o 3,4 proc., a w styczniu – o 3,2 proc. Niektórzy eksperci komentujący te dane uważają, iż gdyby nie liczne akcje rabatowe sieci handlowych to marcowy ogólny wzrost byłby wyższy. Inni twierdzą, iż wynik trzeba odbierać jako rzeczywiste wyhamowanie – częściowo rynkowe, a w pewnym zakresie – związane z efektem bazy statystycznej. Jednocześnie ostrzegają, iż mamy do czynienia z przejściową stabilizacją cen, które wciąż są wyższe niż inflacja.
W marcu 2026 roku ogólnie ceny najczęściej wybieranych produktów w sklepach detalicznych wzrosły średnio o 3,8 proc. w skali roku. Taki sam wynik odnotowano w lutym. W styczniu wzrost wyniósł 3,7 proc. rok do roku. Tak wykazał najnowszy raport autorstwa UCE Research i Uniwersytetów WSB Merito. Analiza objęła 17 kategorii, w tym ponad 100 najczęściej wybieranych przez konsumentów produktów. Dotyczy to m.in. żywności, napojów bezalkoholowych, chemii gospodarczej i artykułów dla dzieci.
Dr Agnieszka Gawlik z Uniwersytetu WSB Merito zauważa, iż marcowy odczyt dynamiki cen w sklepach potwierdza, iż rynek detaliczny wszedł w fazę stabilizacji, choć nie oznacza to jeszcze realnego spadku kosztów zakupów dla konsumentów.
– Widać, iż ceny przez cały czas rosną, ale tempo tego wzrostu nie przyspiesza, a w przypadku żywności choćby lekko zwalnia. W efekcie poziom cen przez cały czas jest istotnie wyższy niż przed kilkoma laty. To przekłada się na utrzymujące się poczucie wysokich kosztów życia, często silniejsze niż sugerują same wskaźniki inflacyjne – dodaje dr Gawlik.
Tak się kształtowały ceny żywności w sklepach
Z raportu wynika również, iż w marcu ceny samej żywności średnio poszły w górę o 3,2 proc. w skali roku. W lutym br. wzrost rok do roku wyniósł 3,4 proc., a w styczniu – 3,2 proc. Dr inż. Anna Motylska-Kuźma z Uniwersytetu DSW Ideis postrzega marcowy wynik jako dowód na stabilizację cen w kategorii żywności, a choćby lekkie wygasanie wcześniejszej presji wzrostowej. W przeciwieństwie do ogólnego koszyka, gdzie widać wpływ czynników kosztowych (np. energii), ceny żywności wykazują większy spokój.
– Fakt, iż dynamika rok do roku wróciła do poziomu ze stycznia, a jednocześnie spadła względem lutego, sugeruje, iż rynek żywności osiągnął krótkoterminowy punkt równowagi. Z jednej strony mamy przez cały czas czynniki podbijające ceny, jak koszty produkcji. Z drugiej strony coraz silniej działa ograniczenie popytowe oraz wysoka wrażliwość cenowa konsumentów. Marcowe dane sugerują, iż żywność przestaje być głównym motorem wzrostu cen. Jednak nie oznacza to trwałego odwrócenia trendu, a raczej przejściowe wyhamowanie – przekonuje dr Motylska-Kuźma.
Polecamy także: System kaucyjny rośnie szybciej niż infrastruktura. Konsumenci korzystają, ale narzekają na dostępność
Do tego dr Piotr Arak, główny ekonomista VeloBanku, marcowy wynik odbiera jako rzeczywiste wyhamowanie, częściowo rynkowe. W pewnym zakresie jest to też efekt bazy statystycznej. Deflacja na rynkach surowcowych, zwłaszcza zbóż, zaczyna powoli przebijać się do półek sklepowych, ale z kilkumiesięcznym opóźnieniem. Ekspert zauważa też, iż za utrzymaniem niskiej dynamiki cen stoją przede wszystkim tańsze surowce energetyczne i rolne. Te przełożyły się na wyhamowanie wzrostu cen żywności i energii. Dodatkowo inflacja bazowa traci impet.
W jego ocenie kryzys na Bliskim Wschodzie jeszcze nie wpłynął na ceny w sklepach. Za to ekspert zwraca uwagę na działania sieci handlowych.
– W dyskontach trwa prawdziwa wojna cenowa. Masło stało się narzędziem walki konkurencyjnej. Niska cena ma skłonić konsumenta do wizyty w sklepie, gdzie uzupełni on koszyk o inne, znacznie droższe produkty. To klasyczny mechanizm loss leader. Jak widać, działa skutecznie medialnie, bo percepcja cen jest równie ważna co same ceny – dodaje dr Arak.
Promocji było więcej
Jak oceniają analitycy rynkowi, gdyby nie liczne akcje promocyjne sieci handlowych to marcowy wynik byłby nieco wyższy.
– Retailerzy po prostu nie chcieli wystraszyć klientów i musieli zwiększyć ilość, ale także jakość oferowanych rabatów. To wszystko spowodowało, iż ogólnie ceny były podobne do tych z lutego, a w przypadku żywności były choćby nieco niższe niż w lutym. Niemniej jednak w kwietniu sytuacja wróci do normy i wówczas zobaczymy, jak to będzie finalnie wyglądało – komentują autorzy badania.
Z kolei Marcin Luziński, ekonomista Santander Bank Polska, nie odniósł wrażenia, aby tegoroczne promocje przedświąteczne różniły się istotnie od tych z poprzednich lat. Warto zwrócić uwagę na to, iż niskie hurtowe ceny żywności w ostatnich miesiącach sprawiły, iż sieciom handlowym trudno podnosić ceny. w tej chwili mierzą się z kompresją marż. Znawca rynku przewiduje również, iż różnica między wynikami raportu a inflacją CPI powinna się zawęzić ze względu na wyraźny wzrost cen paliw pod wpływem konfliktu na Bliskim Wschodzie.
– w tej chwili mamy do czynienia z kruchym porozumieniem, które daje nadzieję na spadek cen ropy i paliw, ale ze względu na zniszczenia infrastruktury, raczej nie wrócimy gwałtownie do poziomów cen z lutego. Zawężenie różnicy między tymi dwoma wskaźnikami może zatem się utrzymywać. Myślę też, iż ceny w sklepach, w tym samej żywności, mogą nieco odbić się w górę w najbliższym czasie, choć możliwe jest też, iż impuls wzrostowy pojawi się dopiero za kilka miesięcy. Na przykład globalne ceny żywności, opisywane indeksem FAO, wyraźnie odbiły się już w marcu – o 2,5 proc., w tym najmocniej ceny cukru – o 7,2 proc., a także olejów – o 5,1 proc. Ten wzrost niedługo dotrze też do nas – prognozuje Luziński.
Skutki konfliktu na Bliskim Wschodzie dopiero dotrą do sklepów
Ponadto dr Agnieszka Gawlik wskazuje, iż różnica między dynamiką cen całego koszyka a samą żywnością utrzymuje się i pozostaje wyraźna. Wynika to z faktu, iż najszybciej drożeją kategorie inne niż żywność – przede wszystkim używki, słodycze oraz chemia gospodarcza, które są silnie uzależnione od globalnych rynków surowcowych, akcyzy i kosztów produkcji. Zdaniem ekspertki, to one „ciągną” cały indeks w górę, mimo iż ceny żywności rosną wolniej. Jednocześnie otoczenie kosztowe jest niepewne. Dotyczy to m.in. cen paliw, które w przypadku eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie mogą się wahać i pośrednio wpływać na koszty transportu oraz logistyki.
– Dlatego marcowy odczyt jest sygnałem uspokojenia, ale nie przesądza o dalszym spadku dynamiki cen. W kwietniu, po wygaśnięciu efektu świątecznych obniżek, presja cenowa może być bardziej widoczna, zwłaszcza w kategoriach innych niż żywność. Sama żywność ma większe szanse na stabilizację, bo rynek pozostaje bardzo konkurencyjny, a konsumenci są wyjątkowo wrażliwi na ceny – podsumowuje ekspertka z WSB Merito.
Przeczytaj także:
- OZE obniża ceny energii, a gaz je winduje. Czy spadki są tylko chwilowe?
- Budownictwo społeczne ma rozwiązać problem mieszkań. Eksperci studzą optymizm
- Między dotacją a trudno dostępnym kredytem. Organizacje pozarządowe ratują się pożyczkami
