Cudze grzechy, moje spłaty

Telefon zadzwonił, gdy Magda wyciągała właśnie ostatniego papierosa z paczki. Stała na balkonie swojej kawalerki w starej kamienicy na toruńskich Bielanach, patrząc na zapalającą się latarnię. Była prawie północ, a ona miała za sobą dwanaście godzin na nogach w salonie fryzjerskim. Dłonie pachniały jeszcze lakierem i szamponem z rozrabiaczem. Na ekranie wyświetliło się imię: „Ewa – siostra”.

Zawahała się. Ostatnie trzy rozmowy kończyły się tym samym – narzekaniem na drożyznę, na byłego męża, który znowu nie zapłacił alimentów na czas, i opowieściami, jak ciężko jest z Kingą, odkąd poszła do liceum. Ale serce ścisnęło się jej w znajomy sposób. Ewa tak późno nie dzwoniła bez powodu.

– Maaagda, wysłuchaj mnie, proszę… – głos siostry brzmiał jak pęknięte szkło. – Kinga ma szansę na obóz przygotowawczy przed olimpiadą z biologii. Tylko iż to jest prywatna inicjatywa, organizowana przez profesorów z Gdańska. Trzy tysiące za dwa tygodnie, do końca tygodnia muszą mieć zaliczkę. Wiesz, iż ona żyje tymi swoimi preparatami, to dziecko ma talent…

Magda patrzyła na dach przeciwległego bloku, gdzie zbierała się para z wentylacji. Trzy tysiące. Miała odłożone cztery na nowy fotel. Ten w salonie trzeszczał już przy każdym odchyleniu, a klientki zaczynały pytać, czy „aby na pewno wszystko jest z nim w porządku”. Odkładała na niego od stycznia, odmawiając sobie kina, nowych butów i normalnych wakacji. Ostatni raz nad morzem była… choćby nie pamiętała kiedy. Chyba jeszcze za życia ojca.

– Pożycz mi do jesieni – ciągnęła Ewa. – Obiecuję, oddam co do grosza. Kinga nie może przepuścić takiej szansy.

W tle usłyszała głos siostrzenicy, który mówił: „Mamo, obiecaj, pojedziemy na ten obóz, pani Nowak powiedziała, iż to jedyna taka okazja…”. Magda przymknęła oczy. Pamiętała Kingę jako małą dziewczynkę, która na każdych imieninach przynosiła jej rysunki liści i ziaren zebranych w parku.

– Dobrze, wyślę jutro z rana. Tylko niech to będzie naprawdę dla Kingi.

– Magda… Kocham cię. Jesteś naszym aniołem.

Magda zgasiła papierosa w metalowej puszce po ciastkach, która służyła jej za popielniczkę. Zimno weszło pod sweter. Zrobiła to, co zawsze.

Następnego ranka przelała pieniądze. W tytule wpisała: „na obóz Kingi – biologia”. Przez chwilę patrzyła na saldo konta: oszczędnościowe stopniało do tysiąca dwustu złotych. Fotel będzie musiał poczekać. Znowu.

Dzwoniła do siostry co kilka dni przez kolejne dwa tygodnie. Pytała, jak idzie Kindze, jakie mają zajęcia, czy dostała już materiały. Ewa odpowiadała zdawkowo: „Tak, tak, dzwoniła, zachwycona”, „Wykładowcy są podobno świetni”, „Mówi, iż ma masę notatek”. Za każdym razem rozmowa trwała nie dłużej niż dwie minuty. Potem zaczęła odsyłać na pocztę głosową.

Pewnego sobotniego popołudnia, w połowie września, Magda pojechała do matki na obiad. Staruszka mieszkała sama w mieszkaniu na Rubinkowie, tym samym, w którym Magda i Ewa dorastały. Zupa ogórkowa, kotlety mielone z ziemniakami, surówka z marchewki. Matka opowiadała o sąsiadce spod piątki, której znowu zalało łazienkę, i o tym, iż emerytury nie waloryzują tak, jak trzeba.

Nagle brzęknęła komórka matki. Stary samsung z pękniętym szkłem na wyświetlaczu.

– O, Ewa wstawiła nowe zdjęcia – matka uśmiechnęła się, przecierając okulary. – Zobacz, jaka śliczna. Kinga opalona, taka dorosła się robi.

Magda pochyliła się nad stołem i zobaczyła fotografię. Plaża z białym piaskiem, łodzie rybackie na horyzoncie, palmy i błękitna woda tak intensywna, iż aż kłuła w oczy. Siostra z córką stały na tle białego domku z tarasem, obie w przewiewnych sukienkach. Podpis głosił: „Wymarzony tydzień w Grecji z moją dziewczynką. Nareszcie tylko my dwie ”.

Magda poczuła, jak krew odpływa jej z twarzy. Pod postem data – sprzed pięciu dni. A pod nią kolejne zdjęcia: tawerna z widokiem na morze, talerz z owocami morza, Kinga na skuterze wodnym. Ani jednego laboratorium, ani jednego wykładowcy.

– Przecież to… – słowa uwięzły jej w gardle. – Przecież ja dałam jej pieniądze na obóz naukowy. Na biologię. Trzy tysiące.

Matka odłożyła telefon, nagle zmieszana. Przez długą chwilę bawiła się serwetką, nie podnosząc wzroku.

– Może jednak Kinga była na tym obozie wcześniej. Albo później… – bąknęła.

– Mamo, tam jest data. Zdjęcia są z tego tygodnia. Obóz miał się odbyć trzy tygodnie temu.

– No ale… Wiesz, Ewa też ma ciężko. Sama z dzieckiem, bez wsparcia. Może po prostu potrzebowała trochę odpocząć. Dziewczynkę też należy się jakieś lato.

– Za moje pieniądze? Za moje pieniądze, które odłożyłam na sprzęt do pracy?

Matka zacisnęła usta. W pokoju zapadła gęsta cisza, przerywana tylko tykaniem starego zegara.

– Zawsze taka byłaś, Magda. Wszystko musi być dokładnie policzone. A rodzina to nie księgowość. Nie wypominaj wiecznie, kto ile dał i komu.

Magda odsunęła talerz z niedojedzonym kotletem. Wstała powoli, czując, iż ręce jej się trzęsą.

– Właśnie dlatego, mamo. Właśnie dlatego nigdy nie mam nic dla siebie. Bo wszyscy liczą, iż ja nie liczę.

Wyszła, nie zabierając ciasta, które matka przygotowała na wynos. Na schodach rozszlochała się na głos. Nie przez trzy tysiące. Przez całe życie, w którym nauczyła się, iż jej potrzeby są na szarym końcu.

Wieczorem wybrała numer Ewy. Czekała osiem sygnałów, zanim siostra odebrała. W tle słyszała szum fal i jakieś greckie rozmowy.

– Ewa, powiedz mi prawdę. Żadnego obozu nie było, tak?

– Magda, nie zaczynaj. Kinga potrzebowała wakacji po całym roku nauki, ja też. Miałyśmy okazję zorganizować wyjazd last minute…

– Za pieniądze, które dałam ci na zupełnie co innego.

– No dobra, przyznaję, może nie powinnam tak od razu… Ale pomyśl, ty byś chciała, żeby Kinga siedziała całe lato w domu? To dziecko potrzebuje też życia, a nie tylko książek.

Magda zacisnęła palce na telefonie tak mocno, iż zbielały jej kostki.

– Ja nie miałam wakacji od pięciu lat, Ewa. Nie kupiłam sobie niczego nowego od dwóch. Mój fotel w robocie się rozpada, klientki marudzą. A ty masz czelność mówić mi, iż dziecko potrzebuje życia?

– No wiesz co, jak można być taką materialistką? To tylko pieniądze. Rodzina jest ważniejsza.

Magda roześmiała się gorzko. Po raz pierwszy od lat nie szukała w głowie słów, które miałyby uspokoić rozmówcę, załagodzić, udobruchać.

– Wiesz co? Masz rację. Rodzina jest ważniejsza. Dlatego od dzisiaj koniec. Koniec pożyczek, koniec ratowania. Kingę kocham i zawsze będę jej ciotką. Ale tobie nie dam ani złotówki więcej.

Rozłączyła się, nie czekając na odpowiedź. Potem chwilę siedziała na krawędzi wanny w łazience i po prostu oddychała.

Telefon zaczął dzwonić już godzinę później. Matka z pretensjami, iż „psuje się atmosferę w rodzinie”. Potem wujek, którego nie widziała od zeszłego Bożego Narodzenia, z tekstem, iż „w rodzinie się wybacza”. Ewa wysłała długą wiadomość, w której na przemian przepraszała i obwiniała Magdę o brak serca.

Nie odpisała. Zamiast tego poszła do okulisty – na prywatną wizytę, z pełnym badaniem dna oka, takim, na które odkładała od dawna, ale zawsze było coś pilniejszego. Nowe okulary kosztowały ją prawie sześćset złotych, ale kiedy wyszła z salonu optycznego na ulicę i zobaczyła ostre kontury toruńskich kamienic, poczuła coś dziwnego. To nie była tylko przyjemność. To było poczucie, iż po raz pierwszy od bardzo dawna zainwestowała we adekwatną osobę.

Ewa oddawała pieniądze w ratach po sto, czasem dwieście złotych. Przez kilka miesięcy dzwoniła, iż Magda jest bezduszna, iż egoizm wzięły w niej górę nad miłością do siostrzenicy. Matka na każdym rodzinnym spotkaniu wzdychała znacząco i mówiła, iż „szkoda, iż tak to się między dziewczynkami porobiło”.

Magda przestała bywać na każdych imieninach. Za to w styczniu, po oszczędzaniu od nowa i dorobieniu na sylwestrowych fryzurach, weszła do sklepu z wyposażeniem salonów i zamówiła nowy fotel. Czerwony, włoski, z hydrauliką, która działała jak marzenie.

Kiedy pierwsza klientka na nim usiadła i powiedziała: „Pani Magdo, co za luksus, w końcu sobie pani sprawiła”, uśmiechnęła się do odbicia w lustrze i odpowiedziała bez cienia wyrzutów sumienia:

– Tak, w końcu.