Po babci zostało czternaście zeszytów w zielonej okładce i stary piekarnik Amica, który wciąż grzał równo, choć miał już dwadzieścia trzy lata. Nazywam się Marzena, mam czterdzieści jeden lat i prowadzę małą cukiernię na Pradze, przy Zamoyskiego, tam gdzie tramwaj numer dwadzieścia cztery skrzypi na zakręcie tak głośno, iż klienci pytają, czy to normalne.
Babcia Zosia nie była dla mnie zwykłą babcią. Była kimś, komu mówiłam rzeczy, których nie powiedziałabym nikomu innemu — ani mężowi, ani siostrze, ani księdzu na spowiedzi. Mieszkała trzy przystanki od nas, na Inżynierskiej, w bloku z windą, która zawsze pachniała smażoną cebulą z sąsiedniego mieszkania. Kiedy miałam dwadzieścia dwa lata i rzuciłam studia prawnicze, matka trzasnęła drzwiami i nie odzywała się do mnie trzy tygodnie. Babcia przyjechała autobusem, postawiła przede mną talerz rosołu i powiedziała tylko: jedz, a potem mi powiesz, co dalej. Nie oceniała. Nie moralizowała. Po prostu była.
To ona nauczyła mnie piec szarlotkę z kruszonką z płatków owsianych, bo, jak mówiła, zwykła mączna kruszonka to dla leniwych. To u niej, w tej kuchni z cerowaną firanką, nauczyłam się, iż cynamon dodaje się na końcu, a nie na początku, bo inaczej się przypala i goryczeje. Umarła szesnastego marca, dwa lata temu, w szpitalu na Grochowskiej, w pokoju numer siedem, z telefonem w ręku, bo akurat do niej dzwoniłam i nie zdążyłam odebrać, kiedy oddzwoniła pielęgniarka.
Ten dzień wrócił do mnie wczoraj, kiedy sprzątałam piwnicę po remoncie lokalu. Znalazłam pudło po butach firmy CCC, przewiązane sznurkiem od pieczenia, a w nim czternaście zeszytów w kratkę — takie szkolne, pięćdziesiąt stron, po dwa złote pięćdziesiąt w kiosku przy Rondzie Wiatraczna. Każdy zeszyt opisany jej ręką: Marzenka, rok 2003. Marzenka, rok 2008. I tak dalej, aż do roku, w którym umarła.
Otworzyłam pierwszy, siedząc na schodach piwnicznych, z kotem sąsiadki krążącym mi między nogami, bo drzwi do klatki ktoś zostawił otwarte. I zrozumiałam, iż to nie są zwykłe zeszyty. To dziennik, który pisała o mnie — nie dla siebie, ale dla mnie. Notatki z dni, kiedy przyjeżdżałam zapłakana, bo chłopak mnie zdradził. Przepisy, które chciała mi przekazać, zanim zapomni proporcji. I rzeczy, o których nie wiedziałam, iż wie: iż rzuciłam prawo nie z lenistwa, jak twierdziła moja matka, a bo wykładowca od prawa cywilnego mnie molestował, a ja nikomu o tym nie powiedziałam, tylko jej, szeptem, w tej kuchni na Inżynierskiej.
Na ostatniej stronie czternastego zeszytu, datowanej na dwa tygodnie przed śmiercią, było napisane coś, co zmieniło to popołudnie w coś zupełnie innego niż porządki w piwnicy.
Babcia pisała, iż przepisała swoje mieszkanie na Inżynierskiej — pięćdziesiąt dwa metry, wartość około pięciuset dziesięciu tysięcy złotych — na swojego syna, czyli mojego wujka Ryszarda, bo ten obiecał jej, iż dopilnuje, żebym dostała swoją część, kiedy sprzeda lokal. Ustnie. Na słowo. Bez notariusza, bez żadnego papieru poza tym jednym zapisem w zeszycie.
Zadzwoniłam do wujka tego samego wieczoru. Odebrał po ósmym sygnale, w tle słyszałam telewizor i szczekanie jego owczarka. Powiedziałam, iż znalazłam zeszyty, iż wiem o umowie. Zamilkł na chwilę, a potem powiedział spokojnym, gładkim głosem, iż nie pamięta żadnej takiej rozmowy, iż mieszkanie dawno sprzedał — w zeszłym roku, deweloperowi, który stawia tam apartamenty — i iż pieniądze "poszły na różne rzeczy", bo miał kredyt na warsztat samochodowy w Rembertowie.
Nie krzyczałam. Nie trzaskałam słuchawką. Powiedziałam tylko, iż jedziemy się spotkać, bo mam coś, co chcę mu pokazać osobiście.
Spotkaliśmy się trzy dni później w jego warsztacie, między podnośnikiem i regałem z olejami Castrol, bo nie chciał rozmawiać u siebie w domu, przy żonie. Przyszłam z teczką — nie z awantur, z teczką. W niej czternasty zeszyt, kopia zrobiona u notariusza na Grójeckiej, oraz wydruk z księgi wieczystej, który zdobyłam przez znajomą z biura notarialnego: akt sprzedaży z datą, kwotą i jego podpisem.
Położyłam teczkę na masce zaparkowanego Opla Astry i powiedziałam, iż nie przyszłam się kłócić o spadek, bo formalnie nie mam do niego prawa — mieszkanie było jego, na papierze. Przyszłam powiedzieć, iż od tej chwili przestaję być tą, która co miesiąc dokłada do czynszu za jego warsztat, bo właśnie na to szły "różne rzeczy" — sprawdziłam to w wydrukach z jego konta, które mi kiedyś, głupio, sam pokazał, chcąc się pochwalić inwestycją.
Wujek stał z kluczem do kół w ręku i nic nie mówił. Powiedziałam, iż zeszyty zabieram, iż są moje, bo babcia pisała je do mnie, nie do niego, i iż kopię tego ostatniego wpisu wysyłam mojej matce, jego siostrze, żeby wiedziała, na co poszły pieniądze z mieszkania, które przez dwadzieścia lat nazywała "rodzinnym gniazdem".
Nie czekałam na jego odpowiedź. Wzięłam teczkę, wsiadłam do samochodu i odjechałam, mijając na wyjeździe chłopaka myjącego felgi, który patrzył na mnie, jakby wiedział, iż właśnie coś się skończyło.
Dwa dni później matka zadzwoniła do mnie o wpół do siódmej rano, z głosem, jaki pamiętam tylko z pogrzebu babci. Powiedziała, iż Ryszard przyjechał do niej wczoraj wieczorem, iż próbował tłumaczyć, iż się pokłócili, iż on już nigdy nie przyjdzie na święta, jeżeli ja "dalej będę to rozgrzebywać".
Odpowiedziałam jej spokojnie, iż nie rozgrzebuję niczego — iż po prostu przestałam płacić za coś, co nigdy nie było moje do opłacania. Że czternaście zeszytów stoi teraz na półce w mojej cukierni, nad kasą, tam gdzie klienci czasem pytają, co to za stare notatniki. I iż następnej Wigilii nie będzie u niej na Inżynierskiej, bo tego mieszkania już nie ma — będzie u mnie, w lokalu przy Zamoyskiego, z szarlotką z kruszonką z płatków owsianych, upieczoną według przepisu z zeszytu numer dwanaście.
