Zazwyczaj traktujemy takie zmiany jako nieodłączny element wakacyjnego odpoczynku, ale organizm nie zawsze odbiera je równie beztrosko. Dietetycy zwracają uwagę na zjawisko określane mianem metabolicznego jet lagu. Nazwa nawiązuje do dobrze znanego zmęczenia po zmianie stref czasowych, jednak tym razem źródłem problemu są codzienne nawyki.
W tym artykule przeczytasz:
czym jest metaboliczny jet lag i dlaczego mówi się o nim coraz częściej,
jakie letnie nawyki najbardziej zaburzają metabolizm,
jakie sygnały wysyła organizm, gdy traci swój rytm trawienny,
dlaczego regularne pory posiłków są ważniejsze niż restrykcyjna dieta,
jak zadbać o metabolizm, nie rezygnując z przyjemności podczas wakacji.
Czym jest metaboliczny jet lag?
Najprościej rzecz ujmując, metaboliczny jet lag jest zaburzeniem wewnętrznego rytmu organizmu, wywołanym przez nieregularny sposób odżywiania. Nie stanowi choroby ani konkretnej diagnozy medycznej, ale opisuje sytuację, w której zegar biologiczny przestaje współpracować z porami spożywania posiłków.
Nasz organizm funkcjonuje według rytmu dobowego. O określonych godzinach skuteczniej trawi pokarm, wydziela hormony odpowiedzialne za uczucie sytości i głodu oraz reguluje poziom energii. Kiedy jednego dnia jemy śniadanie o ósmej rano, a kolejnego dopiero w południe, a kolacja raz pojawia się o dziewiętnastej, a innym razem po północy, organizm otrzymuje sprzeczne sygnały. Brak przewidywalności sprawia, iż metabolizm zaczyna funkcjonować mniej efektywnie.
Przeczytaj też: Internet okrzyknął go „Ozempikiem na trądzik”. W świecie sportu jest na czarnej liście
Fot. IG @intact.merino
Dlaczego latem problem z metabolizmem nasila się najbardziej?
Wakacyjne miesiące sprzyjają największym zmianom codziennego rytmu. Wyjazdy, urlopy i wysokie temperatury sprawiają, iż jemy inaczej niż przez resztę roku. Częściej odwiedzamy restauracje, sięgamy po lody i słodkie napoje, pijemy alkohol podczas wieczornych spotkań, a z powodu upału zdarza nam się całkowicie pomijać posiłki. Dopiero późnym wieczorem organizm domaga się większej porcji jedzenia.
Dietetyczka Samia Rhalem zwraca uwagę, iż takie zmiany mogą prowadzić do przejściowych zaburzeń metabolicznych:
U części osób pojawia się wzrost masy ciała lub tkanki tłuszczowej, wahania poziomu glukozy we krwi, podwyższone stężenie cholesterolu i trójglicerydów
– wylicza ekspertka. Do tego dochodzą problemy trawienne oraz spadek energii wynikający z mniej wartościowego sposobu żywienia.
Fot. IG @_marcelies_chol_
Dlaczego rytm dnia ma tak duże znaczenie dla metabolizmu?
Badania poświęcone chronożywieniu pokazują, iż znaczenie ma nie tylko to, co jemy, ale również kiedy jemy. Regularne godziny posiłków wspierają synchronizację zegara biologicznego z procesami metabolicznymi. Dzięki temu organizm sprawniej reguluje wydzielanie insuliny, hormonów głodu i sytości oraz efektywniej gospodaruje energią.
Nie należy jednak sprowadzać tej kwestii do konieczności jedzenia z zegarkiem w ręku. Chodzi raczej o zachowanie względnie stałego rytmu, który pozwala organizmowi przewidywać kolejne etapy dnia. Dla metabolizmu różnica między obiadem o 14:00 a 19:00 jest znacznie większa, niż mogłoby się wydawać.
Przeczytaj też: Podcasty o rozwoju osobistym: 10 wartościowych audycji, które zmienią Twoje myślenie
Fot. IG @hoskelsa
Jakie objawy może powodować metaboliczny jet lag?
Pierwsze sygnały metabolicznego jet lagu bywają subtelne, dlatego łatwo pomylić je ze zwykłym zmęczeniem lub skutkami intensywnego lata. Część osób zauważa większą senność po posiłkach, nagłe spadki energii w ciągu dnia czy uczucie ciężkości po jedzeniu. Mogą pojawić się również problemy z koncentracją, wzdęcia i dyskomfort trawienny, a także większa ochota na słodycze wieczorem.
Niektórzy skarżą się także na trudności z zasypianiem, mimo iż odczuwają wyraźne zmęczenie. Ttakie dolegliwości same w sobie nie oznaczają oczywiście metabolicznego jet lagu, ale ich występowanie po okresie nieregularnych posiłków i zmienionego rytmu dnia może być sygnałem, iż organizm potrzebuje powrotu do większej regularności.
Fot. IG @hoskelsa
Jak uniknąć metabolicznego jet lagu? Dietetyczka wskazuje prostą zasadę
Samia Rhalem podkreśla, iż rozwiązaniem nie jest restrykcyjna dieta ani rezygnacja z letnich przyjemności. Najważniejsze okazuje się coś znacznie prostszego, a mianowicie utrzymywanie możliwie stałych godzin lunchu i kolacji. Regularność pomaga zsynchronizować pracę układu pokarmowego z rytmem hormonalnym, a to przekłada się nie tylko na lepsze trawienie, ale również na jakość snu, poziom energii i samopoczucie.
Myślę, iż to dobra wiadomość dla wszystkich, którzy nie chcą spędzać urlopu na liczeniu kalorii. Wakacyjna kolacja w restauracji czy deser jedzony z przyjaciółmi nie zaburzą metabolizmu tak bardzo, jak codzienny brak jakiegokolwiek rytmu. Zdrowy styl życia nie polega na perfekcji, ale na powtarzalności. Organizm znacznie lepiej odnajduje się w przewidywalnym rytmie niż w ciągłym przechodzeniu od skrajności do skrajności.
Latem warto więc zachować kilka prostych nawyków. Rozpoczynać dzień śniadaniem o podobnej porze, nie odkładać pierwszego większego posiłku do popołudnia, pamiętać o nawodnieniu i nie zamieniać całego dnia jedzenia na jedną późną kolację. Takie niewielkie zmiany pozwolą cieszyć się wakacjami bez poczucia, iż po powrocie organizm będzie potrzebował kilku tygodni, by znów odnaleźć swój rytm.
Przeczytaj też: “Daj se era”, czyli jak Gen Z i Millenialsi stawiają siebie na pierwszym miejscu
Fot. IG @alicemicheletti
Pytania i odpowiedzi (FAQ)
Czym jest metaboliczny jet lag?
To zaburzenie rytmu metabolicznego wynikające z nieregularnych godzin spożywania posiłków i zmian codziennych nawyków. Nie wiąże się z podróżą między strefami czasowymi, ale może wywoływać podobne uczucie rozregulowania organizmu.
Dlaczego metaboliczny jet lag częściej pojawia się latem?
Latem łatwiej zmieniamy codzienny rytm. Później chodzimy spać, jemy o nieregularnych porach, częściej stołujemy się poza domem i sięgamy po alkohol, co zaburza naturalną pracę metabolizmu.
Jakie są objawy metabolicznego jet lagu?
Najczęściej pojawiają się spadki energii, senność po posiłkach, problemy trawienne, większy apetyt wieczorem oraz trudności z zasypianiem.
Jak zapobiegać metabolicznemu jet lagowi?
Najprostszym sposobem jest utrzymywanie możliwie stałych godzin posiłków. Regularność wspiera pracę układu pokarmowego, pomaga regulować gospodarkę hormonalną i sprzyja lepszemu samopoczuciu.
Zdjęcie główne: IG @hoskelsa
