Przez ostatnie osiemnaście miesięcy jej choroby praktycznie nie wychodziłem z domu. Karmiłem ją, pomagałem się ubierać i spałem na fotelu obok łóżka, bo bała się zostawać sama.
Gdy odeszła, dzieci mówiły, iż zrobiłem dla niej wszystko. Przez pierwszy tydzień codziennie ktoś był w domu. Później córka wróciła do swojej rodziny, a syn do pracy za granicą.
Zostałem sam.
Najgorsze były wieczory. przez cały czas stawiałem na stole dwa kubki. Budziłem się w nocy i przez kilka sekund zapominałem, iż łóżko obok jest puste. Przestałem gotować. Jadłem chleb z serem, stojąc przy kuchennym blacie, żeby nie siadać samotnie do stołu.
Helenę poznałem dwa miesiące po odejściu Anny. Siedziała na ławce w parku i płakała. Zapytałem, czy potrzebuje pomocy. Okazało się, iż trzy lata wcześniej straciła męża, a tego dnia przypadała ich rocznica ślubu.
Rozmawialiśmy przez dwie godziny. Nie próbowała mnie pocieszać pustymi słowami. Wiedziała, iż żałoby nie można wyłączyć jak lampy.
Zaczęliśmy spotykać się na spacerach. Helena nie zabierała zdjęć Anny z półek i nie próbowała zajmować jej miejsca. Kiedy pierwszy raz zaprosiłem ją do domu, przyniosła kwiaty i postawiła je obok fotografii mojej żony.
— Nie musisz przestawać jej kochać, żeby znowu napić się z kimś kawy — powiedziała.
Przy Helenie po raz pierwszy od wielu miesięcy się roześmiałem. Zaraz potem poszedłem do łazienki i rozpłakałem się z poczucia winy.
Dzieci dowiedziały się przypadkiem. Córka przyjechała bez zapowiedzi i zobaczyła nas jedzących kolację.
— Kim jest ta kobieta? — zapytała.
Wyjaśniłem, iż Helena jest mi bliska. Córka pobladła, a potem zaczęła krzyczeć.
— Mama odeszła dwa miesiące temu! Tak gwałtownie ją zastąpiłeś?
Następnego dnia zadzwonił syn. Nie zapytał, czy jestem szczęśliwy ani jak sobie radzę.
— Chodzi jej o mieszkanie? — rzucił. — jeżeli przepiszesz na nią choćby część, możesz zapomnieć, iż masz dzieci.
Próbowałem tłumaczyć, iż Helena niczego ode mnie nie chce. Córka odpowiedziała, iż zachowuję się, jakbym nigdy nie kochał ich matki. Syn oznajmił, iż nie pozwoli mi widywać wnuków, dopóki „nie odzyskam rozumu”.
Przestali odbierać telefony.
Helena nie chciała być powodem rodzinnej wojny. Powiedziała, iż powinniśmy się rozstać. Nie zatrzymywałem jej. Po raz kolejny siedziałem sam przy stole, tylko tym razem pustka bolała jeszcze bardziej.
Kilka dni później szukałem przepisu Anny na szarlotkę. Z jednej z książek kucharskich wypadła zaklejona koperta. Na przodzie widniało moje imię.
Anna napisała list kilka tygodni przed odejściem.
„Romanie, wiem, iż będziesz chciał zamknąć się w domu i czekać, aż przyjdzie twój czas. Nie rób tego. Kochałeś mnie przez całe życie i niczego więcej nie mogłam od ciebie dostać. jeżeli spotkasz dobrą kobietę, nie odpychaj jej z mojego powodu. Nie stawiaj mi pomnika z własnej samotności”.
Czytałem te słowa wiele razy. Później zrobiłem zdjęcie listu i wysłałem je dzieciom.
Córka zadzwoniła tego samego wieczoru. Płakała. Przyznała, iż widok innej kobiety w naszym domu sprawił, iż poczuła się tak, jakby traciła matkę po raz drugi.
— Ale mama znała cię lepiej niż my — powiedziała. — Przepraszam, tato.
Syn potrzebował więcej czasu. Kiedy jednak przyjechał i przeczytał oryginał listu, spuścił głowę. Nie przeprosił od razu, ale przestał mówić o mieszkaniu.
Odnalazłem Helenę. Nie zamieszkała ze mną i nie zajęła miejsca Anny. Zaczęliśmy wszystko powoli — od spaceru i dwóch kubków kawy.
Dzieci przez cały czas uczą się ją akceptować. Ja natomiast zrozumiałem, iż żałoba nie ma kalendarza, a nowa bliskość nie unieważnia dawnej miłości.
Anna była miłością mojego życia. Helena stała się kobietą, która pomogła mi to życie kontynuować.
