Marek rzucił widelec na stół i odsunął talerz z rosółem tak gwałtownie, iż łyżka z brzękiem spadła na podłogę.
— Ile razy można prosić, żebyś nie soliła wszystkiego na podmarnowanie?! Człowiek po dwunastu godzinach w warsztacie wraca, a tu żreć nie ma co!
Janina, jego siedemdziesięcioczteroletnia teściowa, podniosła łyżkę z linoleum i wytarła ją w róg fartucha. Jej dłonie, poznaczone węzłami artretyzmu, lekko drżały.
— Przepraszam, Marku. Zapomniałam. Myślałam, iż nie dosoliłam.
— Myślałaś! — prychnął, wstając od stołu. — Wiecznie coś myślisz i wychodzi jak zawsze.
Kasia, jego żona, stała przy kuchence i bez słowa mieszała kompot w garnku. Jej plecy były sztywne, napięte. Marek widział, iż zaciska zęby, ale miał to gdzieś. Był zmęczony. Trzy miesiące bez normalnego klienta, same drobne naprawy za grosze. Ledwo starczało na czynsz za tę trzypokojową klitkę na Grochowie, a tu jeszcze teściowa ze swoją emeryturą, która w całości szła na jej lekarstwa.
Zadzwonił telefon. Rzucił okiem na ekran — Tadek, jego kumpel ze szkolnych lat, teraz pośrednik nieruchomości.
— Cześć, stary. — Marek wyszedł na balkon, żeby Kasia nie słyszała. Zapalił papierosa i zaciągnął się głęboko. — No i co, pytałeś?
— Pytałem, pytałem — zaskrzeczał głos w słuchawce. — Jest miejsce w domu spokojnej starości na Pradze-Południe. Państwowy, ale warunki podobno przyzwoite. Kolejka długa, ale mój znajomy tam pracuje w administracji. Jak się pośpieszymy, to załatwi przyspieszenie. Dwa tygodnie i twoja staruszka ma pokój.
Marek wypuścił dym przez nos.
— A co z dopłatą? Bo emerytura Janiny to śmiech na sali, tysiąc dwieście złotych ledwo.
— Jakoś to załatwimy — Tadek się zaśmiał. — Napiszemy, iż rodzina nie jest w stanie zapewnić opieki. Że agresja ze strony pensjonariuszki. Standard. Nikt nie będzie sprawdzał. A wy wreszcie odzyskacie pokój dla Michała. Chłopak ma czternaście lat, śpi w salonie na rozkładanej kanapie. To normalne?!
— No właśnie — mruknął Marek. — Długo już tak nie pociągniemy.
Zgasił peta o poręcz i już miał wrócić do środka, gdy usłyszał hałas z dołu. Krzyk. Trzask drzwi. Wyjrzał przez barierkę i zamarł.
Przed klatką stał radiowóz.
Dwa mundury. Jeden z nich rozmawiał właśnie z sąsiadką z parteru, panią Haliną. Pokazywała coś ręką. W stronę ich okien.
Marek wpadł do mieszkania, nie zdejmując butów.
— Kasia, ktoś wezwał policję!
— Co?!
Nie zdążyli wymienić nic więcej. Dzwonek do drzwi rozbrzmiał długim, natarczywym sygnałem.
Marek otworzył. Na progu stał młody posterunkowy o piegowatej twarzy i starszy sierżant z siwymi wąsami. Ten drugi od razu wszedł do przedpokoju, rozglądając się po ścianach, jakby szukał śladów krwi.
— Dobry wieczór. Pan Marek Wysocki?
— Tak. Co się stało?
— Przepraszam, iż tak późno — sierżant nie wyglądał na speszonego. — Dostaliśmy zgłoszenie od sąsiadki. Twierdzi, iż w tym mieszkaniu doszło do awantury. Że słyszała krzyki i groźby. Konkretnie, iż groził pan swojej teściowej, Janinie Kwiatkowskiej, wyrzuceniem z domu.
Markowi krew uderzyła do twarzy.
— Jaka awantura?! O co chodzi?! Ja tylko zwróciłem uwagę, iż zupa była przesolona! Nic więcej!
— To już pan nam opowie na komisariacie — posterunkowy wyjął notes. — Na razie poprosimy o rozmowę z panią Janiną. Gdzie ona jest?
— W swoim pokoju. Zaraz ją zawołam. — Marek odwrócił się i ruszył korytarzem. Zapukał do drzwi, a potem nacisnął klamkę. — Pani Janino! Proszę tu przyjść!
Cisza.
Kasia, blada jak ściana, podbiegła i zajrzała do środka.
— Mamo? Mama?!
Pokój był pusty.
Łóżko starannie zasłane. Na parapecie pelargonia, jeszcze wilgotna od podlewania. Na stoliku nocnym okulary w drucianej oprawce i otwarta książka — „Lalka” Prusa, z zakładką w trzech czwartych.
Telewizor wyłączony.
— Gdzie ona jest?! — głos Kasi przeszedł w pisk. — Marek, gdzie jest moja matka?!
— Spokojnie — odezwał się sierżant. Jego ton zmienił się z urzędowego na ostrożny, ale czujny. — Widział ją pan dzisiaj? Kiedy ostatnio?
— Rano — wykrztusił Marek. — Koło dziewiątej. Wychodziła. Mówiła, iż idzie na pocztę odebrać jakieś awizo.
— W czym była ubrana?
— W brązowej kurtce. I berecie, takim szarym… Miała reklamówkę z wysłużonymi butami. Mówiła, iż szewcowi zaniesie.
Sierżant zapisał coś w notesie i spojrzał na Marka z kamienną twarzą.
— Dostaliśmy też drugie zgłoszenie. Sprzed godziny. Pracownica poczty przy ulicy Garwolińskiej zeznała, iż widziała starszą kobietę w szarym berecie, która stała przed wejściem i wyglądała na zdezorientowaną. Płakała. Ktoś do niej podszedł, zapytał, czy pomóc. Odpowiedziała, iż nie ma dokąd wracać.
Markowi zaschło w gardle.
— Niech pan nie patrzy tak na mnie — wycedził. — Nie tknąłem jej palcem. Nigdy. Słyszy pan?!
— Wierzę albo nie, to nie ma teraz znaczenia — sierżant schował notes. — Ważne, iż emerytka zaginęła. Ma pan dwie godziny na znalezienie jej. jeżeli nie wróci albo nie odbierze telefonu do wieczora, wszczynamy oficjalne poszukiwania. I dostanie pan wezwanie na przesłuchanie. Tym razem nie w roli zięcia.
Kiedy za policjantami zamknęły się drzwi, Kasia osunęła się po ścianie na podłogę. Objęła kolana rękami i zaczęła się trząść.
— Ty naprawdę chciałeś ją oddać do tego domu… — wyszeptała. — Słyszałam twoją rozmowę z Tadkiem na balkonie. Marek, jak mogłeś?!
— Nie teraz, Kasia! — warknął, wkładając kurtkę. — Jak ją znajdę, to się będziesz drzeć. Na razie dzwoń po szpitalach. I na straż miejską. Wszystko obdzwaniaj. Ja idę w miasto.
Wybiegł z klatki. Na dworze zapadał listopadowy zmrok, zimny i wilgotny. Bruk błyszczał od mżawki. Stanął przed blokiem, próbując zebrać myśli. Dokąd mogła pójść? Stara kobieta, lat siedemdziesiąt cztery, z chorymi kolanami i nadciśnieniem, która ledwo widzi po zmroku.
Ruszył w stronę bazaru przy Kickiego. Janina zawsze tam chodziła po warzywa. Ale o tej porze stragany były już pozamykane. Zobaczył jednak cień między kontenerami na śmieci. Ktoś grzebał w odpadkach.
— Szukasz kobiety? — usłyszał zachrypnięty głos.
Zza kontenera wyszedł bezdomny mężczyzna w starej kurtce moro. Trzymał w ręku kartonowe pudło.
— Pan ją widział?! Taką niską, w berecie?!
— Rano tu była — mężczyzna podrapał się po brodzie. — Dała mi dwadzieścia złotych i kanapki zawinięte w folię. Z szynką. Powiedziała, iż dzisiaj nie będzie mogła przyjść jutro. Że wyjeżdża.
— Wyjeżdża?! Dokąd?!
— Do siostry, do Otwocka. Wspominała też, iż pociąg ma za godzinę.
Markowi zrobiło się zimno. Sięgnął po komórkę, żeby zadzwonić do Kasi, ale w tym momencie w kieszeni bezdomnego coś zabrzęczało. Stara, popękana Nokia.
Mężczyzna popatrzył na wyświetlacz, a potem na Marka.
— To twoja teściowa? — spytał nagle. — Bo tak zapisana jest w kontaktach. „Janina, dobry człowiek”.
Marek zamarł.
— Skąd masz jej telefon?!
— Dała mi przedwczoraj — bezdomny wzruszył ramionami. — Swój stary. Mówiła, iż jej niepotrzebny, a ja mogę zadzwonić na pogotowie, jakby co. Zamówiła mi też wizytę u lekarza. Kardiologa. Mówiła, iż jak się leczy nadciśnienie, to można długo żyć.
Marek usiadł na krawężniku. Nie czuł zimna od mokrego betonu. Myślał tylko o tym, iż przez ostatnie trzy lata nie zapytał teściowej ani razu, co robi poza domem. Gdzie chodzi. Z kim rozmawia. Dla niego była tylko przeszkodą. Starą kobietą, która soli zupę i zastawia korytarz kapciami.
A ona ratowała bezdomnych.
— Gdzie jest dworzec?! — Marek zerwał się na nogi. — PKP?! Stąd do Otwocka!
— A co ja, taksówkarz jestem? — bezdomny cofnął się o krok.
Marek już nie słuchał. Pobiegł.
Dworzec Wschodni o tej porze był prawie pusty. Kilka osób na peronach, kasjerka z twarzą zmęczonej lalki, gołębie śpiące pod zadaszeniem. Marek wbiegł do hali i rozejrzał się gorączkowo.
I wtedy ją zobaczył.
Siedziała na ławce przy kasie numer cztery. Szary beret, brązowa kurtka, reklamówka z butami, teraz już naprawionymi, bo szewc zdążył. Przed nią na podłodze stała stara walizka z zielonej dermy.
Marek podszedł powoli, bojąc się, iż spłoszy ją jak ranne zwierzę.
— Pani Janino…
Janina drgnęła. Podniosła głowę i spojrzała na niego. Oczy miała zaczerwienione i wilgotne, ale plecy wyprostowane jak zawsze.
— Marek? Co ty tu robisz? Nie utrudniaj. Wracaj do domu. Słyszałam waszą wczorajszą rozmowę. O domu starców. O dopłacie. O agresji ze strony pensjonariuszki. Wszystko.
Markowi krew odpłynęła z twarzy. Czuł, jak pot spływa mu po karku.
— To nie tak… — wyjąkał.
— A jak? — popatrzyła na niego wzrokiem, od którego nie dało się uciec. — Powiedz mi, Marku, jak inaczej można to zrozumieć?
Tego wieczora, siedząc na dworcowej ławce, Marek Wysocki, czterdziestodwuletni mechanik samochodowy, zrobił coś, czego nie robił od pogrzebu własnego ojca. Rozpłakał się. Łzy płynęły mu po policzkach, a on choćby nie próbował ich wycierać.
— Przepraszam — wyszeptał. — Przepraszam. Byłem głupi. Jestem głupi. Ale błagam, niech pani nie odchodzi. Kasia umrze z rozpaczy. Michał… Michał wczoraj pytał, czy przyjdziesz na jego mecz. W szkole, w przyszłym tygodniu. Chce, żebyś przyszła.
Janina milczała długą chwilę.
Nad peronem rozległ się gwizd. Pociąg do Otwocka wtoczył się na tory, sapiąc i skrzypiąc. Podróżni zaczęli zbierać bagaże.
Janina wstała. Marek wstał razem z nią.
— Proszę, niech pani nie wsiada — chwycił ją za rękę.
Spojrzała na niego z wahaniem. W jej oczach walczyły ze sobą duma i tęsknota za domem.
— A co będzie, jak wrócę? — spytała. — Znowu będziesz krzyczał o zupę? Znowu usłyszę, iż jestem niepotrzebna?
— Nie — powiedział twardo. — Ma pani moje słowo. Od jutra zmieniam grafik w warsztacie. Będę wcześniej wracał. Będziemy gotować razem. Poszukamy pani dobrego lekarza, takiego co pomoże na kolana. I żadnych domów starców. Żadnych. Przysięgam na grób mojego ojca.
Janina popatrzyła na niego długo. Potem spojrzała na pociąg, którego drzwi właśnie otwierały się z sykiem.
Potem podniosła z ziemi swoją zieloną walizkę.
I z powrotem postawiła ją na ławce.
— Bigos dla pana Stefana — powiedziała cicho. — Jest w lodówce, na dolnej półce. Odgrzewaj na małym ogniu, bo przypalisz. I nie dodawaj keczupu, on nie może jeść ostrych rzeczy.
Marek uśmiechnął się przez łzy.
— Nie dodam.
— No to chodźmy. Zimno tu.
Marek wyjął telefon i wybrał numer komisariatu.
— Sierżancie? Znalazłem ją. Wszystko w porządku. Przepraszam za zamieszanie.
Schował komórkę. Janina wzięła go pod rękę i ruszyli w stronę wyjścia z dworca. Stara kobieta w szarym berecie i zmęczony mężczyzna z zaczerwienionymi oczami. Szli powoli, bo bolały ją kolana, a jemu było już wszystko jedno, ile czasu im to zajmie.
