Ewa oparła czoło o zimną szybę autobusu linii 148. Za oknem przesuwały się szare blokowiska Gdańska, mokre od październikowej mżawki. Miała za sobą dwanaście godzin na nogach — od rana wykładała towar w Żabce, potem biegła na zajęcia, a wieczorem zamknęła zmianę w gastronomii na Wrzeszczu. Pachniała kawą i fryturą. W kieszeni kurtki spoczywał klucz do mieszkania przy ulicy Partyzantów — klucz, który jeszcze dziś rano otwierał drzwi do jej pokoju.
Nie wiedziała, iż otwiera je po raz ostatni.
W domu unosił się zapach mielonych i cynamonu — w soboty mama zawsze piekła szarlotkę. Ale dziś nikt nie czekał z talerzem przykrytym ściereczką. W przedpokoju, tuż przy wieszaku, stały dwa kartony. Jej kartony. Na jednym widniał napis „Ewa — zimowe”, na drugim „Książki — nie ruszać”. Obok leżał plecak z laptopem i ładowarką, a na wierzchu — pluszowy miś z oderwanym uchem, którego dostała w podstawówce na mikołajki.
Krystyna, matka, wyszła z kuchni i otarła ręce w fartuch. choćby nie podniosła wzroku.
— Karolina jutro wprowadza się z Wojtusiem. Potrzebuje miejsca. Ty sobie poradzisz.
Ewa chciała coś powiedzieć, ale głos uwiązł jej w gardle, jakby ktoś zacisnął na nim pasek. Zamiast słów wydobył się tylko krótki, urywany wydech — taki, jaki wydaje człowiek, który właśnie zobaczył, jak coś pęka.
— Mamo, ja nie mam dokąd. Sesja za dwa tygodnie, nie mam oszczędności, nie…
— Zawsze dawałaś sobie radę. Od dziecka taka byłaś. Samodzielna. Karolina potrzebuje pomocy, ma dziecko.
— A ja? — Głos Ewy zabrzmiał obco, cienko, jakby należał do kogoś innego.
Matka już nie słuchała. Wróciła do kuchni, do swoich garów, do swojego spokoju. Jakby właśnie wyrzuciła śmieci, a nie córkę.
Ewa stała w przedpokoju i gapiła się na karton z napisem „Książki — nie ruszać”. Przypomniała sobie, jak oklejała go taśmą w zeszłe wakacje, śmiejąc się, iż kiedyś zawiezie te wszystkie podręczniki na strych i już nigdy do nich nie zajrzy. Nie wiedziała wtedy, iż „kiedyś” przyjdzie tak gwałtownie i będzie pachniało szarlotką, której nikt jej nie zaproponował.
Złapała plecak, zarzuciła torbę na ramię, chwyciła jeden karton. Drugi zostawiła — nie miała siły. Trzasnęła drzwiami tak mocno, iż tynk posypał się z futryny.
Na klatce schodowej pachniało bigosem od sąsiadki spod czwórki i starym tytoniem. Ewa zeszła na półpiętro i usiadła na schodach. Wyjęła telefon, wystukała numer.
— Hanka… — Głos się załamał. — Wyrzucili mnie. Po prostu… wyrzucili.
Przyjaciółka nie pytała o szczegóły. Przyjechała dwadzieścia minut później starym golfem, który trząsł się na każdej dziurze. Pomogła zanieść karton do auta, a potem zawiozła Ewę na Chełm, do swojego mieszkania w bloku z wielkiej płyty. Tam postawiła przed nią kubek kakao, wyjęła koc w kratę i powiedziała:
— Zostajesz.
Ewa spała tamtej nocy na rozkładanej kanapie, w ubraniu, z misiem pod głową. Przez otwarte okno słyszała, jak sąsiad wyprowadza psa, a gdzieś daleko, nad Martwą Wisłą, krzyczały mewy. Czuła się jak rozbitek, który dopłynął do brzegu, ale zgubił wszystko po drodze.
Następnego dnia zaczęła działać.
Najpierw poszła do dziekanatu — trzeba było przedłużyć termin płatności za studia. Potem złapała dodatkowe godziny w gastronomii i zaczęła brać zlecenia na pisanie prac rocznych dla studentów zaocznych. Stawka: sto pięćdziesiąt złotych za tekst. Czasem dwieście, jeżeli temat był trudny. Ewa pisała nocami w kuchni Hanki, przy blacie z obitą okleiną, stukając w klawiaturę tak cicho, żeby nie obudzić nikogo. Nad ranem budziła się z policzkiem przyklejonym do wydruku.
W styczniu, podczas sesji, dostała wiadomość od koleżanki z roku, Marii. „Szukam współlokatorki. Wrzeszcz, dwa pokoje, czynsz na pół. Zainteresowana?”. Ewa odpisała w dwadzieścia sekund. Po tygodniu stała w pustym jeszcze pokoju przy ulicy Hynka i patrzyła na odrapany parkiet, myśląc, iż nigdy nie widziała piękniejszej podłogi.
— To mój kąt — powiedziała na głos, a echo odbiło się od gołych ścian.
Przez kolejne miesiące pracowała jak szalona. Rankiem stała w piekarni, po południu biegała z korepetycjami po całym Trójmieście, wieczorami pisała prace magisterskie dla tych, którzy mieli pieniądze, ale nie mieli czasu. Każdy grosz lądował na koncie oszczędnościowym, każdy banknot był cegiełką. Ewa przestała kupować kawę na mieście, przestała jeździć autobusem, jeżeli mogła przejść piechotą. Zimą nosiła dwie pary rajstop pod dżinsy, bo na nową kurtkę szkoda było kasy.
W tamtym czasie nie płakała ani razu. Nie miała kiedy.
Dwa lata później, z czerwonym dyplomem w ręku, dostała pracę w biurze projektowym na Przymorzu. Najpierw jako młodsza asystentka, potem — specjalistka. Szef, pan Tomasz, mrukliwy inżynier po pięćdziesiątce, powiedział jej kiedyś przy kawie:
— Pani Ewo, pani ma taki dryg, iż ja bym pani nie zatrudniał. Ja bym się pani bał.
Zaśmiała się wtedy pierwszy raz od dawna — szczerze, głośno, aż pani Basia z kadr zajrzała, co się dzieje.
Poznała Kamila na firmowej wigilii. Stał pod ścianą z talerzykiem pierogów i wyglądał na równie zagubionego jak ona na takich imprezach. Nie tańczył, nie opowiadał dowcipów, nie próbował nikogo oczarować. Za to kiedy Ewa wspomniała, iż marzy o domu z drewnianą podłogą, on na serio zaczął opowiadać o gatunkach drewna. Pobrali się w urzędzie stanu cywilnego na Oruni, w kwietniu, w deszcz. Ewa miała sukienkę z second-handu i bukiet z żółtych tulipanów. Kamil — garnitur pożyczony od brata, odrobinę za szeroki w ramionach. Wyszli z urzędu, a deszcz nagle ustał, jak na zamówienie, i przez chmury przebiło się słońce — takie blade, kwietniowe, ale jednak.
Rok później urodziła się Hela. Ewa patrzyła na córkę śpiącą w szpitalnym łóżeczku i obiecywała sobie w duchu, iż to dziecko nigdy nie usłyszy: „jesteś silna, dasz radę” jako wymówki, żeby jej nie pomóc.
Przez dziesięć lat nie odezwała się do matki. Nie z zemsty — po prostu nie miała ochoty. Kamil czasem pytał, czy nie chciałaby zadzwonić, ale Ewa tylko kręciła głową. Zbudowała swoje życie od nowa i nie chciała do niego wpuszczać duchów przeszłości.
Aż tamtego czwartku.
Telefon zadzwonił o dziewiętnastej. Ewa właśnie wyciągała ciasto z piekarnika — drożdżowe, z kruszonką, takie jakie lubiła Hela. Otarła ręce w ścierkę i spojrzała na wyświetlacz: numer nieznany, kierunkowy z Gdańska. Odebrała.
— Ewa? To ja, mama. — Głos Krystyny był cichszy niż kiedyś, jakby skurczył się razem z płucami. — Dzwonię, bo… chciałybyśmy z Karoliną odnowić kontakt. Tyle lat. Może przyjedziesz w sobotę na obiad? Z mężem, z córeczką… Tęsknimy.
Ewa przez chwilę milczała. Tęsknimy. Przez dziesięć lat nikt nie tęsknił. Nikt nie zadzwonił, nie napisał, nie zapytał, czy żyje. A teraz nagle — tęsknimy.
— Sobota? — powtórzyła, żeby zyskać na czasie.
— Tak, w sobotę. Zrobimy rosół. Pamiętasz, jaki lubisz?
Pamiętała. Rosół z lanymi kluskami, ten sam, który zawsze gotowała sobie sama, bo mama nie miała czasu — opiekowała się Karoliną.
— Zadzwonię później — rzuciła i rozłączyła się, zanim Krystyna zdążyła odpowiedzieć.
Wieczorem opowiedziała wszystko Kamilowi. Siedzieli na balkonie ich mieszkania na Suchaninie, pili herbatę z cytryną, a miasto migotało w dole jak rozsypane szkiełka.
— To dziwne — powiedziała powoli. — Nigdy nie interesowały się Helą. Ani mną. A teraz nagle tęsknota i obiadek. Coś tu śmierdzi.
Kamil nie skomentował. Po prostu położył jej dłoń na kolanie i trzymał tak, aż herbata wystygła.
Ewa postanowiła sprawdzić. Miała jeszcze kontakt z Jolą, sąsiadką z dawnego bloku na Partyzantów, emerytką, która zawsze dokarmiała bezdomne koty i plotkowała z każdym, kto chciał słuchać. W sobotę rano zapukała do jej drzwi z pudełkiem sękacza.
— Pani Jolu, wie pani może, co tam u mojej rodziny?
Jola poprawiła okulary na nosie, westchnęła teatralnie i zaprosiła do środka. Przy kawie z fusów opowiedziała wszystko: Krystyna i jej mąż kilka lat temu sprzedali mieszkanie i kupili kawalerkę. Pieniądze ze sprzedaży oddali Karolinie na wkład własny pod kredyt. A teraz Krystyna choruje na płuca, ojcu odmawiają biodra, a Karolina nie ma ani czasu, ani chęci się nimi zajmować.
— Podobno powiedziała, iż domy opieki są po to, żeby z nich korzystać — dodała Jola, kręcąc głową. — I iż może sprzedadzą tę kawalerkę, to starczy na kilka lat. Twoja matka podobno spłakała się przy windzie.
Ewa wracała tego dnia tramwajem i patrzyła, jak za oknem przesuwają się ulice, które znała na pamięć. Czuła coś dziwnego — ani satysfakcji, ani smutku. Raczej zmęczenie, takie głębokie, jakby ktoś wyjął z niej powietrze i zapomniał włożyć z powrotem. W jego miejscu została tylko cicha, uparta pewność — iż nie da się wciągnąć w tę samą grę.
Zadzwoniła do matki w poniedziałek.
— Mamo, wiem o wszystkim. O mieszkaniu, o chorobie, o tym, co Karolina wam powiedziała.
W słuchawce cisza. Tylko oddech, świszczący, płytki.
— Nie przyjdę na obiad — ciągnęła Ewa. — Ale nie zostawię was bez niczego. jeżeli sąd przyzna alimenty, zapłacę swoją część. Równo połowę z Karoliną. I ani grosza więcej. W końcu jesteście silni i dacie radę, prawda?
Odłożyła słuchawkę, zanim matka zdążyła odpowiedzieć.
Tej nocy długo nie mogła zasnąć. Wstała około drugiej, poszła do kuchni i usiadła przy stole, przy którym Hela odrabiała lekcje. Na blacie leżała zapomniana kredka i niedokończony rysunek — domek, drzewo, trzy postacie trzymające się za ręce. Nad nimi niezdarnie napisane: „Mama, tata, ja”.
Ewa podniosła rysunek i przyjrzała mu się w świetle lampki. Hela narysowała ją z czarnymi włosami — dokładnie takimi, jakie miała w dniu, gdy siedziała na schodach z kartonem pod pachą. Tylko iż teraz, na tym rysunku, uśmiechała się od ucha do ucha.
Wzięła do ręki kredkę i dopisała na dole, małymi literami: „I kot”. Uśmiechnęła się do siebie i wróciła do sypialni.
Za oknem przejeżdżał tramwaj, znacząc trasę smugą światła. Ktoś na przystanku zaśmiał się głośno. Miasto spało, oddychało, żyło. A Ewa pierwszy raz od dziesięciu lat zasnęła, nie śniąc o niczym.
