Zawsze byłam tą gorszą. Od dziecka słyszałam, iż Agata jest silniejsza, mądrzejsza, bardziej zaradna. Kiedy ona zdobywała stypendia i pomagała mi w lekcjach, ja leżałam w łóżku z kolejną migreną, a mama głaskała mnie po głowie, powtarzając: „Biedna Kasia, takie słabe zdrowie”. Miałam astmę, alergię na dosłownie wszystko i wieczne zapalenie zatok. Byłam krucha jak porcelana, a siostra — z żelaza. Tak mówiła mama i tak funkcjonował nasz świat.
Miałyśmy z Agatą tylko siebie. Ojca nigdy nie było — wyjechał do Irlandii na budowę, gdy miałam pięć lat, przysyłał pieniądze na konto mamy i znikał na kolejne miesiące. Potem okazało się, iż założył tam nową rodzinę. Mama po jego odejściu jakby wyłączyła się z życia, całą energię włożyła w to, żeby mnie chronić przed światem i chorobami. Agata została zepchnięta na drugi tor — sama robiła sobie kanapki do szkoły, sama prała swoje rzeczy, sama zarabiała korepetycjami na własne wydatki. Ja dostawałam wszystko pod nos.
Kiedy zaszłam w ciążę z Darkiem, mechanikiem spod Bydgoszczy, mama prawie dostała zawału. Ale nie ze złości — z troski. „Jak ty sobie poradzisz, dziecko, przecież ty jesteś taka słaba”. Darek rzucił mnie dwa miesiące przed porodem, mówiąc, iż to nie jego bajka, a ja zostałam sama z brzuchem i przerażeniem w oczach. Wtedy mama podjęła decyzję: Agata musi się wyprowadzić.
Pamiętam tamten wieczór. Październikowy wiatr hulał po klatce schodowej naszego bloku z wielkiej płyty, gdzieś na piątym piętrze szczekał pies sąsiadki, a w mieszkaniu śmierdziało gotowaną kapustą. Siedziałam w kuchni, karmiąc małego Antka, kiedy usłyszałam klucz w zamku. Agata wróciła z uczelni. Była na czwartym roku zarządzania, zawsze taka ambitna, zawsze z nosem w książkach. Weszła do swojego pokoju, a tam — dwa wypchane walizki i mama wyciągająca jej ubrania z szafy.
Nie zapomnę wyrazu jej twarzy. Nie było tam złości, tylko takie zmęczone zdziwienie, jakby od zawsze wiedziała, iż ten dzień nadejdzie. „A co ze mną?”, zapytała cicho, a ja poczułam, jak Antek wierci mi się na rękach, zupełnie nieświadomy, iż właśnie rozbijamy rodzinę na kawałki.
„Dasz radę, jesteś silna”, powiedziała mama i choćby na mnie nie spojrzała. A ja… ja powiedziałam, iż jest tu niepotrzebna. Że moje dziecko potrzebuje tego pokoju bardziej. Że mnie należy się wsparcie mamy i jej emerytury, bo jestem chora i samotna, a ona zawsze sobie radziła. To były słowa mamy, nie moje. Ale wypowiedziałam je ja.
Agata wyszła, a ja zostałam w jej pokoju. Zdjęła ze ściany wszystkie swoje plakaty, zostawiła tylko ślady po pinezkach. Na parapecie leżał zapomniany bilet miesięczny MPK, który wzięłam i schowałam do szuflady — nie wiem dlaczego. Może żeby coś po niej zostało.
Przez kolejne lata żyłyśmy jak dwie obce planety. Agata skończyła studia z czerwonym paskiem, dostała pracę w korporacji w Warszawie, wyszła za mąż za jakiegoś poważnego gościa z IT. Urodziła córkę, kupili mieszkanie na Białołęce, jeździli na wakacje do Chorwacji. Mama dostawała od niej kartki na święta — tylko tyle, żadnych telefonów, żadnych zaproszeń. A ja tkwiłam w tej samej klatce, tyle iż teraz jako matka coraz bardziej rozwydrzonego Antka, który w szkole ciągle miał uwagi, a w domu roznosił wszystko w drzazgi.
Mama sprzedała nasze mieszkanie. Kupiła mi dwupokojowe na bydgoskiej Fordońskiej, sobie i ojczymowi kawalerkę na starym mieście. „Żebyś miała spokój”, mówiła. Ale spokoju nie było. Antek rósł i wymagał coraz więcej, ja ledwo wiązałam koniec z końcem na zasiłkach i alimentach, których Darek i tak nie płacił. Mama coraz częściej narzekała na ciśnienie, na kręgosłup, na drożyznę. A ojczym, Kazimierz, po cichu dopijał resztki emerytury, bo „przecież starość też musi mieć przyjemności”.
Dziesięć lat od tamtego wieczoru. Dziesięć lat kartek świątecznych zamiast telefonów, dziesięć lat pustego krzesła przy wigilijnym stole, które nikt nie odważył się usunąć.
Zaczęło się od telefonu do Agaty. Mama płakała, iż ledwo zipie, iż Kazimierz pije coraz więcej, iż emerytura nie starcza na leki, a ja nie daję rady pomóc. „Może byś przyjechała, porozmawiamy jak rodzina”, powtarzała do słuchawki w salonie. Siedziałam obok i patrzyłam, jak zaciska palce na obudowie telefonu, aż zbielały jej knykcie — dokładnie tak samo zaciskała je wtedy, gdy pakowała walizki Agaty, tylko teraz błagała, zamiast wyrzucać.
Agata przyjechała do Bydgoszczy w sobotę. Zaproponowałam spotkanie u mnie, w neutralnym miejscu. Mój dom, mój bałagan, mój Antek grający w Fifę na cały regulator. Niech zobaczy, jak żyję.
Zjawiła się sama, bez męża i córki. Wyglądała jak z żurnala — prosta lniana sukienka, włosy spięte w kok, zero zmęczenia na twarzy. A ja stałam przed nią w dresie poplamionym barszczem, z tłustymi włosami i cieniami pod oczami. Antek choćby nie raczył wyjść z pokoju, tylko krzyknął „dzień dobry” przez zamknięte drzwi.
Mama siedziała na kanapie, obok Kazimierz z miną męczennika. Pachniało stęchlizną i przypalonym olejem, bo zapomniałam wyłączyć frytkownicę. Agata usiadła na brzegu krzesła, jakby bała się dotknąć czegokolwiek, i czekała.
Mama zaczęła tę swoją litanię: o zdrowiu, o biedzie, o tym, jak ciężko jest na starość. A potem zupełnie bez wstępu wypaliła: „Musicie nam pomóc finansowo. Wy obie. Kazimierz nie może już dźwigać tego wszystkiego sam”.
Agata milczała. Patrzyła na mamę, potem na mnie, a ja czułam, jak pod jej spojrzeniem kurczę się do rozmiarów tamtej rozkapryszonej Kasi sprzed lat.
„Ja nie mogę”, wyrwało mi się, zanim zdążyłam pomyśleć. „Mam Antka, alimentów nie dostaję, ledwo na czynsz wystarcza. Wy przecież sprzedaliście mieszkanie, kupiliście mi to tutaj, a sobie kawalerkę. Gdzie są te pieniądze?”
Kazimierz prychnął. „Gdzie? Na twoje leki, na Antka wyprawki, na życie. A reszta poszła na spłatę długów, o których nigdy nie mówiłem”.
Zapadła cisza. Agata powoli odstawiła filiżankę z herbatą, której choćby nie tknęła, i popatrzyła na mamę.
„Dlatego do mnie zadzwoniliście?”, zapytała cicho. „Nie dlatego, iż tęskniliście. Nie dlatego, iż jestem waszą córką. Tylko dlatego, iż skończyły się pieniądze i Kasia nie chce wam pomóc, a ja mam rzekomo dobrze płatną pracę i męża informatyka”.
Mama zaczęła płakać. Naprawdę płakać, nie teatralnie. Łzy kapały jej na sweter, a ona powtarzała, iż nas kocha, iż zawsze kochała, tylko po prostu nie umiała inaczej. Że Agata zawsze była taka dzielna, a ja taka krucha, iż bała się o mnie od pierwszego dnia, odkąd w wieku dwóch lat trafiłam do szpitala z zapaleniem płuc i prawie umarłam. Że od tamtej pory wszystko kręciło się wokół mojego zdrowia, a Agata musiała radzić sobie sama, bo ona nie miała już siły na nic więcej.
Słuchałam tego i zaciskałam dłonie na brzegu stołu, aż zabolały mnie palce. Przez lata myślałam, iż byłam tą uprzywilejowaną. Że mama kochała mnie bardziej. Teraz patrzyłam na jej mokrą od łez twarz i widziałam kobietę, która dusiła jedno dziecko strachem, a drugie zostawiła samo sobie — i nazywała to miłością.
Agata wstała. Podeszła do okna i przez chwilę patrzyła na szare podwórko, na trzepak, przy którym bawiłyśmy się jako dzieci — ona pchała mnie na huśtawce, zawsze uważając, żebym nie spadła.
„Zapłacę połowę tego, co przyzna sąd. Drugą połowę zapłaci Kasia. jeżeli nie ma pieniędzy, niech sprzeda to mieszkanie, które kupiliście jej za wspólne pieniądze, również te, które należały się mnie jako córce. Nie dam ani złotówki więcej”.
Odwróciła się i popatrzyła prosto na mnie. „A ty, Kasiu, przestań wreszcie być tą biedną, słabą dziewczynką. Uwierz mi — to nie jest żadna wygrana na loterii”.
Wyszła, nie oglądając się. Zostałam w mieszkaniu z mamą, która płakała, z Kazimierzem, który otworzył piwo, i z Antkiem, który krzyczał z pokoju, iż znowu laguje mu internet.
Podeszłam do zlewu, odkręciłam wodę i zaczęłam zmywać gary, które piętrzyły się od tygodnia. Gorąca woda parzyła mi ręce, ale nie cofnęłam ich spod strumienia — trzymałam tak długo, aż skóra zrobiła się czerwona. Wyszorowałam każdy talerz, każdy garnek, wszystkie te warstwy zaschniętego jedzenia, które odkładałam z dnia na dzień.
Wytarłam ręce w ścierkę wiszącą przy kuchence i sięgnęłam po telefon. Wybrałam numer biura nieruchomości, który od dawna tkwił na tablicy ogłoszeń przy osiedlowym sklepie.
„Dzień dobry, chciałabym sprzedać mieszkanie”.
