Ostatnie trzynastki wypłacane dziś. Część seniorów dostała pismo grozy z ZUS

W piątek 24 kwietnia ZUS realizuje ostatnią serię przelewów z tytułu trzynastej emerytury w 2026 roku. Termin przyspieszono o jeden dzień – 25 kwietnia wypada w sobotę, więc pieniądze trafiają na konta dzień wcześniej. Dla zdecydowanej większości z ponad 8 milionów uprawnionych seniorów i rencistów trzynastka to po prostu dodatkowy przelew w kwocie 1978,49 zł brutto wypłacony automatycznie – bez wniosku, bez wizyty w urzędzie. Ale dla jednej grupy kwiecień 2026 roku to nie radość, ale nieprzyjemna korespondencja.

Fot. Shutterstock / Warszawa w Pigułce

Skąd pochodzi kwota 1978,49 zł i dlaczego na rękę dostaniesz mniej?

Trzynasta emerytura jest co roku ustalana w wysokości minimalnej emerytury obowiązującej od 1 marca danego roku. W 2026 roku marcowa waloryzacja wyniosła 5,3 proc. – na taki wskaźnik złożyły się inflacja na poziomie 4,2 proc. i realny wzrost płac na poziomie 5,5 proc. ogłoszony przez GUS 9 lutego. W efekcie minimalna emerytura wzrosła od 1 marca 2026 roku do 1978,49 zł brutto – o niemal 100 zł więcej niż rok wcześniej. Identyczna kwota brutto przysługuje każdemu uprawnionemu, niezależnie od stażu pracy i wysokości głównego świadczenia.

Kwota na rękę jest jednak inna niż brutto – i tu zaczyna się zamieszanie, które rok w rok dezorientuje część seniorów. Od trzynastki ZUS zawsze potrąca 9-procentową składkę zdrowotną (178,06 zł). Zaliczka na podatek dochodowy pojawia się wtedy, gdy suma emerytury i trzynastki przekracza próg podatkowy. W praktyce oznacza to:

Emeryt z podstawową emeryturą do ok. 2500 zł brutto miesięcznie – po potrąceniu tylko składki zdrowotnej otrzymuje ok. 1800 zł netto. Emeryt z emeryturą powyżej 3000 zł brutto – suma świadczenia i trzynastki wchodzi w wyższy próg podatkowy, zaliczka na PIT się pojawia, kwota netto spada do ok. 1563 zł. Emeryt z emeryturą powyżej 3600 zł brutto – netto ok. 1443 zł. Jak wyliczyło Polskie Radio 24, różnice w kwotach wypłacanych na rękę mogą sięgać ponad 200 zł między skrajnymi przypadkami. Sama kwota brutto jest jednolita – liczy się całkowity dochód seniora w miesiącu wypłaty trzynastki.

Kluczowy szczegół: od trzynastki nie dokonuje się potrąceń komorniczych ani egzekucyjnych. Świadczenie jest w tym sensie chronione – choćby zadłużony emeryt zatrzymuje całość kwoty netto.

Harmonogram wypłat 2026: Wielkanoc przesunęła kalendarz, dziś ostatni przelew

ZUS standardowo realizuje wszystkie wypłaty w 6 stałych terminach: 1., 6., 10., 15., 20. i 25. dnia miesiąca. W 2026 roku dwa terminy wymagały korekty. 6 kwietnia wypadł w Poniedziałek Wielkanocny – wolny dzień ustawowy – więc przelew przyspieszono na piątek 3 kwietnia. Część seniorów otrzymała trzynastkę jeszcze przed świętami. 25 kwietnia to sobota – przelew realizowany jest dziś, 24 kwietnia. Pełny harmonogram wypłat wyglądał następująco: 1 kwietnia, 3 kwietnia (zamiast 6), 10 kwietnia, 15 kwietnia, 20 kwietnia i dziś, 24 kwietnia.

Trzynastka wypłacana jest zawsze razem z podstawową emeryturą lub rentą danego seniora, w tym samym przelewie. Nie ma osobnego przelewu na dodatkowe świadczenie – wpływa jako jedna kwota, znacznie wyższa niż w zwykłym miesiącu. Wypłacają ją nie tylko ZUS, ale też KRUS (dla rolników), Wojskowe Biura Emerytalne MON oraz Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA – każdy dla swojej grupy ubezpieczonych.

Kto dostał trzynastkę, ale będzie musiał ją oddać? Pułapka dla dorabiających wcześniejszych emerytów

ZUS przyznaje trzynastkę automatycznie wszystkim, którzy na 31 marca 2026 roku mieli prawo do emerytury lub renty. Prawo to musiało być aktywne – nie zawieszone. I właśnie tutaj tkwi pułapka, w którą wpada co roku część seniorów pobierających wcześniejszą emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, którzy jednocześnie pracują zawodowo.

Przepisy nakładają na tę grupę limity przychodu, po przekroczeniu których ZUS zawiesza wypłatę świadczenia. Od 1 marca 2026 roku obowiązują nowe progi, wyższe o kilkaset złotych w porównaniu z poprzednim kwartałem. Wynikają z przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za IV kwartał 2025 roku. Próg niższy wynosi 6438,50 zł brutto miesięcznie (70 proc. przeciętnego wynagrodzenia) – do tej kwoty przychód z pracy nie obniża emerytury ani renty. Próg wyższy wynosi 11 957,20 zł brutto miesięcznie (130 proc. przeciętnego wynagrodzenia) – jego przekroczenie powoduje całkowite zawieszenie świadczenia za dany miesiąc.

Jeśli zatem wcześniejszy emeryt zarobił w marcu 2026 roku więcej niż 11 957,20 zł brutto – jego świadczenie zostało zawieszone. A skoro było zawieszone na 31 marca, nie miał prawa do trzynastki. jeżeli mimo to przelew wpłynął – bo ZUS nie zawsze przetwarza dane z Zakładu w czasie rzeczywistym – decyzja o zwrocie może pojawić się w maju lub czerwcu, już po tym jak pieniądze zostały wydane. „Pan Marek dorabiał do wcześniejszej emerytury i w marcu przekroczył limit o kilkaset złotych. W kwietniu dostał trzynastkę, którą częściowo wydał na świąteczne zakupy. Jeszcze nie wie, iż za kilka miesięcy przyjdzie pismo z ZUS z nakazem zwrotu prawie 2000 zł” – pisze Gazeta Prawna, ilustrując mechanizm, który dotyka co roku tysiące seniorów.

Ważna zasada, którą ZUS podkreśla: zwrot trzynastki jest wymagany wyłącznie przy przekroczeniu wyższego progu – tego powodującego zawieszenie świadczenia. Przekroczenie niższego progu (6438,50 zł), które skutkuje jedynie zmniejszeniem miesięcznej emerytury, nie odbiera prawa do trzynastki. Obowiązek zwrotu nie dotyczy też emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny: 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Ta grupa może dorabiać bez żadnych ograniczeń – nie ma progu, którego przekroczenie zawiesiłoby im świadczenie.

Niezgłoszony przychód kosztuje trzy razy więcej. ZUS sięga trzy lata wstecz

Pułapka ma jeszcze jeden wymiar, o którym wielu seniorów nie wie. Przepisy nakładają na dorabiających emerytów i rencistów obowiązek informowania ZUS o podjęciu pracy zarobkowej i przewidywanej wysokości zarobków – przez złożenie formularza ZUS EROP. Co roku, najpóźniej do końca lutego, trzeba też dostarczyć zaświadczenie o faktycznej wysokości przychodów z roku poprzedniego.

Jeśli emeryt dorabiał i nie poinformował o tym ZUS – urząd może zażądać zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za ostatnie 3 lata wstecz. jeżeli przychód był zgłoszony, a mimo to doszło do nadpłaty – ewentualny zwrot obejmuje tylko ostatni rok. Różnica jest fundamentalna: niezgłoszenie może kosztować kilkadziesiąt tysięcy złotych, zgłoszenie przy tym samym przekroczeniu – co najwyżej kilkanaście. ZUS ma przy tym dostęp do danych z ZUS-owskiej bazy płatników, rozliczeń PIT oraz informacji z pracodawców – ukrycie faktu dorabiania jest w praktyce niemożliwe i nieopłacalne.

Warszawa, Kraków, Poznań: wyższe zarobki, wyższe ryzyko przekroczenia progu

Mazowsze skupia ponad 10 proc. ogólnopolskiej liczby beneficjentów świadczeń emerytalnych – przy ponad 1,8 mln mieszkańców Warszawy i gęstości zaludnienia całej aglomeracji to jeden z najliczniejszych regionów pod względem bezwzględnej liczby emerytów i rencistów. Ale stołeczna specyfika ma tu dodatkowe znaczenie.

Warszawa, Kraków i Poznań to miasta z jednym z najwyższych poziomów wynagrodzeń w Polsce. W samej tylko stolicy mediana zarobków przekracza 8500 zł brutto miesięcznie. Dla wcześniejszego emeryta lub rencisty, który tu pracuje, zbliżenie się do progu 11 957,20 zł brutto jest realnie bardziej prawdopodobne niż w miastach powiatowych. Dotyczy to szczególnie osób z wyższym wykształceniem i specjalistycznych, które pobierają wcześniejszą emeryturę lub rentę, a jednocześnie pracują na stanowiskach eksperckich lub menedżerskich – w Warszawie takich przypadków jest proporcjonalnie więcej. Każdy powinien policzyć swoje marcowe zarobki i skonfrontować je z obowiązującym limitem, zanim ZUS zrobi to za niego.

Co to oznacza dla Ciebie? Pytania, które powinieneś sobie zadać po otrzymaniu trzynastki

• Czy pobierasz wcześniejszą emeryturę lub rentę i jednocześnie pracujesz? jeżeli tak – sprawdź swój marcowy przychód brutto ze wszystkich źródeł (etat, zlecenia, działalność gospodarcza). jeżeli przekroczył 11 957,20 zł brutto, Twoje świadczenie powinno być na 31 marca zawieszone i trzynastka się Ci nie należy. jeżeli otrzymałeś przelew – skontaktuj się z ZUS zanim urząd się odezwie. Dobrowolny zwrot jest formalnie korzystniejszy niż zwrot w wyniku decyzji administracyjnej.
• Czy zgłosiłeś ZUS fakt dorabiania? jeżeli nie złożyłeś formularza ZUS EROP i nie dostarczyłeś zaświadczenia o zarobkach z 2025 roku (termin: koniec lutego 2026), zrób to niezwłocznie. Niezgłoszony przychód oznacza ryzyko żądania zwrotu za 3 lata. Zgłoszony – tylko za rok.
• Masz emeryturę do ok. 2500 zł brutto miesięcznie i dostałeś trzynastkę niższą niż się spodziewałeś? Sprawdź, czy w ZUS masz złożone oświadczenie EPD-21 (oświadczenie o niepobieraniu zaliczki na podatek). Emeryci z niskim świadczeniem mieszczącym się w kwocie wolnej od podatku mogą złożyć to oświadczenie i uniknąć comiesięcznego potrącania zaliczek – w tym od trzynastki.
• Osiągnąłeś powszechny wiek emerytalny? Kobiety po 60. urodzinach i mężczyźni po 65. urodzinach mogą dorabiać bez żadnych ograniczeń. Limity procentowe ich nie dotyczą – prawo do trzynastki jest niezagrożone niezależnie od wysokości zarobków, pod warunkiem iż świadczenie nie było zawieszone z innego powodu na 31 marca.